Grondwateroverlast uit zich vooral in water of vocht in kelders of kruipruimtes, optrekkend vocht in muren en erg natte tuinen/percelen. De oorzaken van grondwateroverlastproblemen kunnen van natuurlijke, waterhuishoudkundige of bouw- en woontechnische aard zijn (zie Oorzaken grondwaterproblemen). Vrijwel altijd gaat het om een combinatie van oorzaken.1

Natuurlijke oorzaken

Natuurlijke omstandigheden verhogen de grondwaterstand vaak: 

  • Lange perioden van regen kunnen het peil decimeters doen stijgen. Dat kan net genoeg zijn om bijvoorbeeld diepe kelders in te stromen of zelfs kruipruimtes als het grondwaterpeil al van nature vrij hoog is.
  • Kwel kan hetzelfde effect hebben als langdurige regen.
  • De bodemgesteldheid kan van invloed zijn op de loop van het grondwater. Dikke rivierklei en leemlagen (waar grondwater op blijft liggen) kunnen de grondwaterstand beïnvloeden.

Bouw- en woontechnische oorzaken

  • Wie zijn kelder niet waterdicht heeft aangelegd, kan ook te maken krijgen met instromend grondwater. Uit wetgeving (bouwregelgeving) en jurisprudentie blijkt dat particulieren hier in beginsel een eigen verantwoordelijkheid hebben (zie Particuliere eigenaar).
  • Slecht onderhouden vloeren kunnen tot vergaande problemen leiden met opkruipend vocht.
  • Een gebrek aan groen in tuinen en wijken (of de aanwezigheid van bomen die relatief weinig grondwater verbruiken) zorgt voor een structureel hogere grondwaterstand. 
  • Daarnaast kan het gedrag van eigenaren (vaak onbewust) tot een verhoogde grondwaterstand leiden, bijvoorbeeld als zij bomen van hun perceel verwijderen die veel grondwater verbruiken.

Waterhuishoudkundige oorzaken

  • Het vervangen van een lekke riolering is een belangrijke oorzaak van grondwateroverlast. Een lek riool fungeert vaak ook als drainageleiding, door een nieuw (dicht) riool zal de grondwaterstand stijgen.
  • Een slecht functionerende drainage of het ontbreken van drainage is in de praktijk vaak ook een oorzaak van grondwateroverlast.
  • Door het stoppen of verminderen van grondwateronttrekkingen kan de grondwaterstand stijgen.
  • Ook (hemel)waterinfiltratie in de bodem kan zorgen voor een hoger grondwaterpeil.
  • Slecht bouwrijp maken van bouwgronden is ook een belangrijke oorzaak van grondwateroverlastproblemen (zie ook de relatie met Ruimtelijke ordening).
  • Tot slot kan een peilverhoging van het oppervlaktewater tot hogere grondwaterstanden leiden. 

Type maatregelen

Vanwege de mogelijke oorzaken ligt het voor de hand om grondwateroverlast via bouw- en/of waterhuishoudkundige maatregelen aan te pakken. Bij bouwkundige maatregelen moet u denken aan het waterdicht maken van kelders en andere ondergrondse ruimtes. Met waterhuishoudkundige maatregelen, zoals drainage, is de grondwaterstand structureel te verlagen.


1 P.J. de Putter, Eindelijk meer duidelijkheid in het stedelijk grondwaterbeheer, in Overheid en aansprakelijkheid, 2008, p. 159-168 en
   P.J. de Putter, Als een paal boven water, Juridische beschouwing over de problematiek van houten paalfunderingen, in Vastgoedrecht 2013, afl. 5, p. 133-141.

Exclusief voor leden
Geïnteresseerd in dit artikel? Log in!
En krijg toegang tot dit artikel en andere besloten delen van de website, met o.a. de kennisbank, beeldenbank en onderzoekspublicaties.
Vorige artikel Volgende artikel