Eisen gebouwriolering

Voor nieuwbouw en bestaande bouw stelt het Bouwbesluit 2012 dat een bouwwerk een zodanige voorziening voor de afvoer van huishoudelijk afvalwater moet hebben dat de gezondheid niet in gevaar komt. In art. 6.16 lid 1 staat dat een gebruiksfunctie met een toilet- of badruimte of met een andere opstelplaats voor een lozingstoestel voor die opstelplaats een afvoervoorziening moet hebben voor huishoudelijk afvalwater. Deze voorziening moet aan te sluiten zijn op het openbare riool. Maar het Bouwbesluit 2012 verplicht niet tot aansluiting, artikel 6.18 spreekt alleen over een aansluitmógelijkheid. De gedachte hierbij is dat in de praktijk toch altijd wordt aangesloten met het oog op de lozingseisen. 

NEN-normen afvoervoorziening

Op grond van art. 6.16, lid 2 Bouwbesluit heeft een afvoervoorziening voor huishoudelijk afvalwater:

  • Bij nieuwbouw: een capaciteit, een lucht- en waterdichtheid en een uitmonding en capaciteit van de ontspanningsleiding die voldoen aan NEN 3215.
  • Bij bestaande bouw: een zodanige capaciteit dat elk daarop aangesloten lozingstoestel binnen 5 minuten kan worden geleegd en een lucht- en waterdichtheid die voldoen aan NEN 3215.

Binnenshuis gescheiden waterstromen

De hier toepasselijke NEN-normen (NEN 3215 en de normen waarnaar deze verwijst: NEN 2580, NEN-EN 1253 deel 1 en 2 en NEN-EN 13564 deel 1) gaan ervan uit dat huishoudelijk afvalwater en hemelwater binnenshuis gescheiden blijven. Praktisch gezien verdient dit ook de voorkeur om bij eventuele verstoppingen rioolwateroverlast in huis te voorkomen. Ook is het dan eenvoudiger om hemelwaterlozingen in de openbare vuilwaterriolering te beëindigen (afkoppelen). Een beroep van een bouwer/aannemer op het gelijkheidwaardigheidsbeginsel van artikel 1.3 Bouwbesluit 2012 om de hemelwaterleiding samen te voegen met de afvoerleiding voor huishoudelijk afvalwater, is feitelijk kansloos. Gezien de effecten van de samenvoeging zal immers geen sprake zijn van een aanpak die gelijkwaardig is aan wat het Bouwbesluit 2012 hier beoogt.

Eisen buitenriolering (terreinleiding)

Het Bouwbesluit 2012 bepaalt ook hoe de ondergrondse doorvoer van de afvoervoorziening(en) voor zowel huishoudelijk afvalwater als hemelwater moet(en) liggen. De dichtheid van de gebouwaansluitleiding en de op eigen terrein of erf gelegen buitenriolering of andere voorziening voor afvalwaterafvoer moet zó zijn dat die ook bij enige zetting gehandhaafd blijft. De terreinriolering voor huishoudelijk afvalwater moet aan de volgende eisen voldoen (art. 6.18 lid 3 Bouwbesluit):

  • geen vernauwing in de stroomrichting;
  • een vloeiend beloop;
  • waterdicht;
  • een voldoende inwendige middellijn;
  • geen beer- of rottingsput.

Het materiaal, de sterkte en de vorm van buizen en hulpstukken van een buitenriolering moeten voldoen aan de in het Bouwbesluit 2012 (art. 6.18) genoemde NEN-normen.

Aanwijzingen gemeente: vergunning- of aansluitvoorschriften

Artikel 6.18 lid 4 Bouwbesluit 2012 bepaalt dat de gemeente aanwijzingen mag geven voor de plaats, hoogte en diameter van de op de openbare riolering aan te sluiten afvoerleiding. In de praktijk doet de afdeling Bouw- en Woningtoezicht dit, (als het goed is) in overleg met u als rioleringsbeheerder. Bij aansluitingen op een rioolstelsel geeft Bouw- en Woningtoezicht de plaats, hoogte en diameter aan. Deze aanwijzingen zijn bindend voor de bouwer, omdat ze als voorschrift in de omgevingsvergunning bouwen staan of omdat de gemeente in de vergunningvoorschriften heeft opgenomen dat de bouwer moet bouwen in overeenstemming met de aanwijzingen. 

Bij nieuwe aansluitleidingen die afkomstig zijn van vergunningvrije bouwwerken kan de gemeente ook een aansluitvoorschrift stellen. Dit wordt dan geen onderdeel van de vergunning, maar een zelfstandig besluit. Tegen een zelfstandig aansluitvoorschrift zijn ook bezwaar en beroep mogelijk.
 

Bijzondere situatie: aansluiting vanaf een ingesloten perceel

Op een ingesloten perceel (dat dus nergens grenst aan openbare ruimte) wordt een woning gebouwd. De eigenaar wil een rioolaansluiting maken, maar daarvoor moet hij medewerking van de buren vragen. Hoe werkt dit?

De eigenaar mag zijn huishoudelijk afvalwater niet lozen in de bodem of in oppervlaktewater. Praktisch en juridisch gezien móét hij dus wel aansluiten op het openbare riool. De gemeente heeft hier ook een inzamelings- en transportplicht. Maar de Wet milieubeheer bepaalt niet dat de gemeente elk perceel apart moet bedienen. Het is dus heel goed denkbaar dat de nieuwe lozer aansluit op een al bestaande particuliere (verzamel)leiding. Ook dan voldoet de gemeente aan haar zorgplicht.

In dit voorbeeld heeft de eigenaar medewerking van de buren nodig. Kan een buurman een aansluiting op zijn bestaande leiding in alle redelijkheid weigeren? Dat hangt af van de specifieke omstandigheden. Als het werk niet te veel omhanden heeft, is medewerking (juridisch) zeer verdedigbaar. Maar specifiek privaatrechtelijke bepalingen over de afvoer van afvalwater zijn er niet. Wel kent het Burgerlijk Wetboek (BW) in art. 5:58 lid 1 een bepaling voor de aanvoer van nutsvoorzieningen. Hierin staat dat een erfeigenaar die water, elektriciteit, gas en warmte die elders tot zijn beschikking staan door een leiding wil aanvoeren, tegen een vooraf te betalen of te verzekeren schadevergoeding van de buren kan vorderen dat zij moeten gedogen dat deze leiding door of over hun erf gaat. Deze bepaling zou gebruikt kunnen worden om ook een afvoerleiding te gedogen, met een beroep op de redelijkheid hiervan. Dan is een beroep mogelijk op art. 3:13 BW dat over 'misbruik van recht' gaat. Stel dat een buurman niet wil meewerken, dan is het verwijt aan hem dat hij zijn eigendomsrecht misbruikt, omdat zijn belangen bij het uitoefenen van zijn eigendomsrecht in geen verhouding staan tot de belangen van degene die zijn grond wil gebruiken voor de aanleg van een afvoerleiding. 

Exclusief voor leden
Geïnteresseerd in dit artikel? Log in!
En krijg toegang tot dit artikel en andere besloten delen van de website, met o.a. de kennisbank, beeldenbank en onderzoekspublicaties.
Vorige artikel Volgende artikel