Overzicht regels bouwtoezicht in Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)

In het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) staan de mogelijkheden van de gemeente om de bouw te inspecteren (art. 7.7 Bbl).
De bouwer (de vergunninghouder) is verplicht om ten minste twee dagen voordat de bouw (inclusief ontgravingswerk) feitelijk begint, het bevoegd gezag (meestal B&W) hierover schriftelijk te informeren.
Uiterlijk op de eerste werkdag nadat de werkzaamheden zijn geëindigd, moet de vergunninghouder het bevoegd gezag over de beëindiging informeren. Als niet is voldaan aan deze informatieplicht, mag het bouwwerk niet in gebruik worden genomen of gegeven.
Als de aanleg van de gebouwriolering niet aan de omgevingsvergunning voor de technische bouwactiviteit voldoet, kan de gemeente (de afdeling Bouw- en Woningtoezicht) herstel eisen.

Wie houdt toezicht?

Op grond van art. 18.6 Omgevingswet (Ow) wijzen B&W de ambtenaren aan die toezicht houden op naleving van het bepaalde in de Omgevingswet en daarmee ook het Bbl.

NB Dit Ow-artikel heeft betrekking op alle vormen van toezicht op rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau. Onder de Ow kunnen alle bestuurslagen in principe bevoegd gezag zijn. Dit werkt ook door in de toezichtbevoegdheden. Ook ambtenaren op provinciaal of rijksniveau zijn onder omstandigheden als 'bouwtoezicht' aan te merken.

Toezichtsvoorschriften voor riolering concreet maken

Als dat nodig is, kan de gemeente de toezichtsvoorschriften in de omgevingsvergunning voor de technische bouwactiviteit concretiseren. Zij kan hierin bijvoorbeeld opnemen dat de 'melding beëindiging bouwwerkzaamheden' mede betrekking heeft op putten en grond- en huisaansluitleidingen van de riolering, en leidingdoorvoeren en mantelbuizen door wanden en vloeren beneden straatpeil. Daarbij kan zij bepalen dat de bouwer deze onderdelen van het bouwwerk niet zonder toestemming van het bouwtoezicht aan het oog mag onttrekken gedurende twee dagen na de kennisgeving. De gemeente heeft daarmee twee dagen de tijd om te inspecteren (vgl. art. 7.7 Bbl). Bij het toezicht zijn samenwerking en een duidelijke taakverdeling tussen u als rioleringsbeheerder (stedelijk waterbeheerder) en Bouw- en Woningtoezicht essentieel.

Controleren rioolaansluiting bedrijf

Art. 5:15 Algemene wet bestuursrecht (Awb) stelt dat toezichthouders bij de uitoefening van hun bevoegdheden elke plaats kunnen betreden. Dit betekent dat zij bedrijven kunnen binnengaan. Hierbij is het niet van belang of deze bedrijven wel of niet een omgevingsvergunning hebben. Alleen voor het betreden van woningen is in principe toestemming van de bewoner vereist.

Controleren rioolaansluiting woning

Als een bewoner de toezichthouder toestaat de woning binnen te komen, kan de toezichthouder zonder problemen de rioolaansluiting controleren. Wel moet hij zich legitimeren en meedelen waarom hij de woning wil betreden (art. 1 Algemene wet op het binnentreden (Awbi). Krijgt hij geen toestemming, dan kan de toezichthouder de woning alleen binnengaan met een machtiging tot binnentreden van de burgemeester (art. 2, lid 1 in combinatie met art. 3, lid 2, Awbi). Deze machtiging kan de burgemeester alleen geven aan degenen die wettelijk bevoegd zijn om zonder toestemming van de bewoners een woning binnen te gaan (art. 4 Awbi). Dit zijn ook degenen die belast zijn met het toezicht op de naleving van de bouwregelgeving, zoals opgenomen in de Omgevingswet en het Bbl (art. 18.7 Ow). Concreet gaat het dan om de aangewezen ambtenaren van Bouw- en Woningtoezicht of van bijvoorbeeld een (regionale) omgevingsdienst.

Bouwer blijft verantwoordelijk en aansprakelijk

Ook als de gemeente de inspectiemogelijkheid niet gebruikt, is zij niet automatisch verantwoordelijk voor fouten. In principe blijft de bouwer verantwoordelijk voor het goed uitvoeren van de bouwwerkzaamheden, ook als er wél toezicht wordt gehouden. Bij een conflict over de verdeling van de verantwoordelijkheid is het wel van belang hoe de gemeente de inspectie en de handhaving vormgeeft. Het ligt voor de hand dat een gemeente een hogere kans op aansprakelijkheid accepteert als zij de inspectie en de handhaving verwaarloost.

Komst en betekenis van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)

De overheid wil meer toezicht en controle op de bouw, om ervoor te zorgen dat bouwers zich aan de geldende kwaliteitseisen houden. De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) moet hiervoor gaan zorgen. De Wkb verplaatst de toetsing aan de bouwtechnische eisen van een bouwwerk van de gemeente naar een onafhankelijke partij, de zogenoemde kwaliteitsborger. De toets op de bouwplannen via een omgevingsvergunning wordt vervangen door een private kwaliteitstoets. Voor de betreffende bouwwerken geldt wel een meldplicht, zodat de gemeente kan controleren of de private toets wel is uitgevoerd.

De private kwaliteitstoets geldt niet direct voor alle bouwwerken, maar wordt in fases ingevoerd. De eerste fase van deze wet wordt tegelijk met de inwerkingtreding van de Omgevingswet van kracht.

De eerste fase van de Wkb heeft alleen betrekking op bouwwerken in de laagste risicoklasse. Dit zijn bijvoorbeeld eengezinswoningen en simpele bedrijfspanden (waarvoor geen omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit op grond van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) is vereist). De fasering geeft alle betrokken partijen de kans om ervaring op te doen met de nieuwe werkwijze voor toezicht in de bouw. De Wkb regelt ook dat de aansprakelijkheid van de bouwer voor bouwfouten wordt vergroot.

Vanaf het moment van invoering van de Wkb gelden de nieuwe regels voor kwaliteitsborging voor vergunningen die vanaf dat moment worden aangevraagd. Voor vergunningen die eerder zijn aangevraagd, blijft het oude stelsel gelden.

Toezicht en handhaving