Handhaven via het milieu- of bouwspoor?

Welk spoor de gemeente volgt, kan per situatie verschillen. Lozer en eigenaar hoeven immers niet dezelfde (rechts)persoon te zijn. De gemeente kan een van de twee verantwoordelijk stellen of allebei, de een omdat hij de bouwregelgeving overtreedt (bijvoorbeeld de eigenaar van een woning), de ander omdat hij de lozingsregels overtreedt (bijvoorbeeld de huurder van een woning). Heel algemeen gesteld ligt het bouwspoor meer voor de hand bij nieuwbouwsituaties en biedt het milieuspoor vaak goede mogelijkheden bij (al jaren) bestaande aansluitingen.

Bouwspoor (foutieve aansluiting)

De bouwregels voor aansluitleidingen komen via de bruidsschat in het omgevingsplan terecht. Als de gemeente een foutieve aansluiting constateert, laat de gemeente aan de eigenaar weten dat de rioolaansluiting niet (meer) aan de bouweisen van het omgevingsplan voldoet. Zij maakt duidelijk wat de eigenaar moet herstellen en geeft daarvoor een termijn (tenzij urgentie dit niet toelaat). Bij bestuursdwang geeft de gemeente ook aan dat zij het herstel na het verstrijken van de termijn op kosten van de eigenaar laat uitvoeren. Bij een dwangsom laat de gemeente weten dat zij betaling van de eigenaar vordert als de reparatie niet binnen een bepaalde periode plaatsvindt. Meer informatie over handhaving van particuliere aansluitingen.

Milieuspoor (foutieve lozing)

Bij foutieve aansluitingen kan de gemeente ook handhavend optreden vanwege overtreding van de specifieke zorgplicht die via de bruidsschat is toegevoegd aan het omgevingsplan. En bij sommige bedrijven op grond van de specifieke zorgplicht die in het Besluit activiteiten leefomgeving staat. Beide zorgplichten zijn overigens identiek. Onderdeel van die zorgplicht is dat de lozer alle passende preventieve maatregelen tegen verontreiniging moet nemen. Dat betekent ook dat hij hemelwater, huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater in de juiste rioolstelsels moet lozen. De gemeente kan de lozer hier op zijn zorgplicht aanspreken. Doet de lozer hier niets mee, dan kan de gemeente een last onder dwangsom opleggen. Eventueel kan de gemeente eerst een maatwerkvoorschrift stellen waarin zij opneemt dat de lozing beëindigd moet worden en wat de overtreder moet doen om de overtreding te beëindigen. Doet de lozer daar ook niets mee, dan volgt alsnog een last onder dwangsom.

Let op dat er op grond van jurisprudentie van de Raad van State geen maatwerkvoorschriften meer gesteld kunnen worden voor lozingen van huishoudens op de riolering. Maatwerkvoorschriften zijn (tot aan inwerkingtreding van de Omgevingswet) alleen mogelijk over de lozingen van bedrijven op de riolering.

Foutaansluitingen aanpakken via milieu- of bouwspoor