Schade door boomwortels

Het komt nogal eens voor dat ingegroeide wortels de riolering beschadigen. Daarnaast kan een stevige boomwortel een rioolbuis wegdrukken. Als de buis dan breekt, kan ook schade ontstaan. Wie moet voor de herstelkosten opdraaien?

Schade door wortelingroei

Allereerst zijn hier juridisch gezien twee zaken van belang:

  • Tot voor kort werd aangenomen dat wortels alleen in de riolering kunnen groeien als de leiding al lek is, dus als de leiding een gebrek heeft. De wortels kunnen zich dan een weg banen in de kapotte leiding. Dan is de schade een gevolg van gebreken in de eigen riolering en is de boomeigenaar niet snel aansprakelijk te houden. 
  • Voor een boomeigenaar bestaat geen zogenoemde risicoaansprakelijkheid. Een boom is geen opstal zoals bedoeld in 6:174 lid 3 BW. Schade door wortelgroei is dus niet vanzelfsprekend voor rekening van de boomeigenaar. Het Burgerlijk Wetboek gaat bij dit soort schades uit van schuldaansprakelijkheid, waarbij sprake moet zijn van een onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) van de boomeigenaar. Vaak is de gemeente eigenaar als een boom in de openbare ruimte staat.

Voor schade door een boom is degene die deze onder zijn toezicht heeft (de gemeente of een particulier, afhankelijk van waar de boom staat) alleen dan aansprakelijk als de aan de boom te besteden zorg onvoldoende is geweest en dit de toezichthouder te verwijten is. Daarbij moet ook vaststaan dat de schade aan de leiding is veroorzaakt door de boomwortels ('causaal verband'). De schade kan de eigenaar worden toegerekend als hij tekort is geschoten in zijn zorgplicht, bijvoorbeeld door de boom nooit te laten onderhouden en controleren. Dat moet de claimende partij kunnen bewijzen.

Schade door leidingbreuken

Een probleem bij leidingbreuken is dat de wortels die de breuk veroorzaken onzichtbaar zijn. Hoe zij precies groeien, is niet bekend en dat hoeft een gemeente (als eigenaar van veel bomen) ook niet te weten. Het Gerechtshof Leeuwarden (uitspraak van 10 december 1997) oordeelde als volgt: "Niet kan worden uitgegaan van het bestaan van een algemeen geldende zorgvuldigheidsverplichting die inhoudt dat eigenaars van bomen zijn gehouden tot het periodiek controleren of de wortels van hun bomen (zijn gaan) uitsteken in andermans grond. Wel dient tot uitgangspunt te worden genomen dat aan een situatie die een (mogelijke) inbreuk op een anders eigendom insluit, een einde behoort te worden gemaakt indien hetgeen in het maatschappelijk verkeer betaamt daartoe noopt. Met name zal daar sprake van kunnen zijn indien de inbreukmaker wetenschap heeft van de (tot schade of hinder aanleidinggevende) rechtsinbreuk, dan wel indien redelijkerwijs voorzienbaar is dat een gedraging (handelen zowel als nalaten) zal (kunnen) leiden tot (het voortduren van) een schade of hinder veroorzakende rechtsinbreuk." (N.B. Deze uitspraak is niet via rechtspraak.nl te vinden.) 

Schade door omgevallen boom

De Rechtbank Arnhem heeft in haar uitspraak van 21 december 2011 uiteengezet wat de zorgplicht van een boomeigenaar concreet inhoudt (ECLI:NL:RBARN:2011:BV1587). De zaak ging over schade door een omgevallen boom die boven woningen uitstak. De rechtbank stelt dat de gemeente voor dergelijke bomen een grote mate van zorgvuldigheid moet betrachten om risico’s voor de omwonenden te beperken. De rechtbank onderscheidt verschillende gradaties in de zorgplicht. Zo is er de gewone visuele inspectie, waarbij omstandigheden als de grootte van de boom en de eventuele nabijheid van woningen de boomeigenaar (de gemeente) tot een grote mate van zorgvuldigheid kunnen dwingen om de risico’s voor de omwonenden te beperken ('verhoogde zorgplicht'). De rechter geeft hierbij ook aan dat van een gemeente niet kan worden verwacht dat zij haar gehele (oude) bomenbestand tijdens de periodieke controles aan een nader onderzoek onderwerpt. In beginsel kan zij bij de periodieke controles volstaan met het kijken naar uitwendige verschijnselen aan de boom die wijzen op ziekten en mogelijk gevaar voor omvallen. Pas als de boom uitwendige verschijnselen vertoont die kunnen wijzen op een eventueel probleem, zal de gemeente volgens de rechter verdergaand onderzoek moeten (laten) doen.

Meer informatie

Op www.bomenrecht.nl is veel meer te vinden over schade door bomen.

Heeft u suggesties? Laat het ons weten!

Stuur uw suggestie.
Vorige artikel Volgende artikel