Innovatieprogramma voor professioneel persleidingenbeheer

In een reeks samenhangende projecten ontwikkelen Stichting RIONED en STOWA innovatieve methoden om het persleidingenbeheer verder te professionaliseren.
 
In Nederland ligt zo’n 13.000 km aan persleidingen, waarvan een groot deel uit de jaren 70 van de vorige eeuw stamt. De huidige faalkans is voorlopig geschat op één incident per jaar per 100 km. De verwachting is dat de faalkans door verdere veroudering zal oplopen, alleen is niet duidelijk wanneer en hoe snel. Maar de tijd begint te dringen, omdat veel leidingen hun ontwerplevensduur naderen. Tot nu toe gebruiken beheerders hun expert opinion op basis van beperkte informatie over de conditie van de persleidingen. De onzekerheid over de daadwerkelijke technische toestand maakt het moeilijk om vervangingsbeslissingen te nemen. Dit zorgt voor een oplopend aantal incidenten én te vroege vervangingen. De huidige aanpak lijkt daarom in de nabije toekomst niet meer afdoende.
 
Slagaders
Afvalwaterpersleidingen zijn de verbindende slagaders tussen het vrijvervalstelsel dat het afvalwater inzamelt en de installaties die het afvalwater zuiveren. Een incident, zoals een persleidingbreuk bij een waterkering, verstoort niet alleen het primaire proces maar heeft ook potentieel ernstige gevolgen voor de omgeving. Om als beheerder in control te komen en blijven, is beter inzicht nodig in de grootte en locaties van de risico’s. STOWA en Stichting RIONED werken daarom samen met beheerders, universiteiten en markpartijen in een reeks samenhangende projecten om het persleidingenbeheer verder te professionaliseren.
 
Kennisvragen
Een belangrijke vraag is: welke leidingsecties vormen een groot risico door een combinatie van de faalkans én de ernst van de gevolgen bij falen? Voor die secties moeten beheerders de actuele conditie in relatie tot de verwachte faaloorzaak inzichtelijk krijgen. Het relevante faalmechanisme bepaalt welke onderzoekstechniek ze daarvoor het best kunnen inzetten. Tot slot moeten beheerders de relatie tussen de meetwaarden en de daaruit af te leiden faalkans van de leiding valideren.
 
Projecten innovatieprogramma
De projecten binnen het innovatieprogramma zijn:

Professioneel persleidingenbeheer
In de werkgroep Persleidingen, de spil in het innovatieprogramma, werken de persleidingbeheerders van alle waterschappen en de gemeente Rotterdam samen aan de ontwikkeling van een serie bouwstenen voor professioneel persleidingbeheer. In maart 2018 is in een gezamenlijke bijeenkomst de aftrap gegeven voor de start van vier deelprojecten:
  1. Opstellen van een handreiking professioneel persleidingenbeheer gebaseerd op vier kernvragen: Wat heb ik aan areaal? Wat moet het kunnen? Wat zijn mijn risico’s? Wat kost het om weer in control te komen? De handreiking is de kapstok voor de verdere instrumenten in het innovatieprogramma en waarborgt mede de onderlinge samenhang.
  2. Inventarisatie van de huidige situatie. De inventarisatie beslaat zowel in Nederland aanwezige lengtes leiding per materiaal, diameter, leeftijd, grondslag, werkdrukken en verdere relevant geachte kenmerken als de wijze van beheer. Deze inventarisatie is van belang om de risico’s goed te kunnen bepalen en (voor de markt) om de juiste prioriteiten in de producten en dienstenontwikkeling te leggen.
  3. Inventarisatie van historische incidenten moet focus geven in de aandacht voor de juiste typen leidingen én input leveren voor de ontwikkeling van het faalkansenmodel. Ook geeft de bundeling van incidentendata een eerste belangrijke input voor de risico-inschatting via de risicodatabank stedelijk water.
  4. Vaststellen en uitwerken van de informatie naar specificatie van gegevensdefinities. Te beginnen met de opsomming van gewenste gegevens kunnen we zo een start maken met de voorbereiding op betere data-uitwisseling. Dit moet leiden tot een module Persleidingen in het Gegevenswoordenboek Stedelijk Water (GWSW).
Alle bouwstenen gaan samen een digitale toolkit vormen. Stapsgewijs worden de instrumenten gedefinieerd, ontwikkeld, beproefd en onderling afgestemd. Belangrijke succesfactor is om op basis van praktijkervaring en -gegevens een goede, gedegen en gezamenlijke input te leveren naar markt, onderzoekers en ontwikkelaars. Figuur 1 geeft de rol van de werkgroep persleidingen met alle omliggende ontwikkelingen weer.
 

Figuur 1 Persleidingenbeheerders centraal in samenhangende projecten

Faalkansenmodel
Een rekenmodel om de faalkans van een persleiding te bepalen, helpt om vast te stellen waar, wanneer en waarom de inzet van specifieke inspectietechnieken zinvol is. Een faalkansenmodel combineert daarbij statistiek van incidentenpraktijkdata met degradatiemodellen. De verzameling van data (feiten) uit de incidenten met persleidingen start dit jaar. De volledige ontwikkeling van het faalkansenmodel vergt nog enkele jaren.
 
Proeftuinen
Het bundelen van praktijkervaringen met de inventarisatie en inspectie van persleidingen in proeftuinen geeft een beeld van de bruikbaarheid van de huidige technieken. Eerder is al een stappenplan gepresenteerd voor onderzoek van persleidingen met ervaringen voor de inventarisatie van de vaste gegevens. Tot nu toe hebben de in de proeftuinen deelnemende beheerders onderzoeken uitgevoerd waarbij zij de leiding niet buiten bedrijf hoefden te stellen. Dit zijn bijvoorbeeld onderzoeken naar detectie van lekkage, gasophopingen en vervuiling. Het rapport dat de opgedane ervaringen bundelt, verschijnt in juni 2018. De proeftuinen gaan door met nieuwe technieken om de conditie vanuit de buis te meten.

Intelligent pigging
Een van de methodieken om de conditie vanuit de persleiding te meten, is intelligent pigging. Een intelligent pig is een apparaat dat met de vloeistofstroom mee leidingen van binnenuit reinigt en tegelijkertijd de geometrie en conditie meet. Een belangrijk bedrijfsvoordeel is dat de persleiding in bedrijf kan blijven tijdens de meting. De pig is uit te rusten met diverse sensoren al naar gelang het leidingmateriaal, de te verwachten schades en de informatiebehoefte. Samen met beheerders van afval- en drinkwaterpersleidingen en met ontwikkelaars van intelligent pigs of onderdelen daarvan stellen we specificaties op voor de uitvoering en de gewenste resultaten van een intelligent pig-run. Dit stelt de ontwikkelaars beter in staat de juiste apparaten te ontwikkelen, die aansluitend in de praktijk worden beproefd.

Lekdetectie
In het TISCA-programma (Technology Innovation for Sewer Condition Assessment), gezamenlijk gefinancieerd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), het Kennisprogramma Urban Drainage, Stichting RIONED en STOWA) werken onderzoekers onder meer twee wetenschappelijk gevalideerde methodieken uit om lekken van persleidingen te detecteren. De ene methode gebruikt variaties in vochtgehalte van de omliggende grond. Door de elektrische weerstand in de bodem rondom de buis te meten, wordt duidelijk of sprake is van lekkage. De andere methode gebruikt infraroodscanning om verschillen in temperatuur of warmtecapaciteit van de ondergrond te detecteren. De resultaten van beide promotieonderzoeken komen in 2020 beschikbaar.

Producten



U Bezocht Onlangs


GEEF UW SUGGESTIE