Bij recreatie in, op of rond stadswater is het risico op maag-darm-, luchtweg- of huidklachten groot (zie figuur A).

Figuur A Gezondheidsrisico’s bij recreatie in, op of langs stadswater (Bron: RIVM, bewerkt door Stichting RIONED)

Gezondheidsrisico's

In stadswater (of zwemwater) kan ontlasting terechtkomen van zwemmers, vogels of honden, of via hemelwateruitlaten en/of overstorten. Als mensen hiermee in contact komen, kunnen ze ziek worden. Dat geldt ook voor het recreëren in water dat is verontreinigd door blauwalgen. Honden kunnen zelfs doodgaan als ze in met blauwalgen verontreinigd water zwemmen. Daarnaast kunnen recreanten in stadswater last krijgen van bloedzuigers of van parasieten (organismen die zich alleen kunnen voortplanten ten koste van een plant of dier) die in slakken of watervogels leven en die zwemmersjeuk veroorzaken.

Als mensen worden blootgesteld aan leptospirose in stadswater, kunnen ze de ziekte van Weil krijgen. De ziekte van Weil ontstaat door bacteriën die via de urine van ratten in het water en vervolgens in het menselijk lichaam terechtkomen. De ziekte kan leiden tot verlies van lever- en nierfuncties, hersenvliesontsteking, longbloedingen en soms zelfs tot de dood.

Ook (illegale) lozingen van mest of drugsafval in het oppervlaktewater kunnen een bedreiging vormen. Maar de locaties daarvan zijn niet te voorspellen, wat een doelmatige aanpak lastig maakt.

Maatregelen

Het is niet doelmatig om leptospirose in water te meten, het is wel belangrijk om ratten te bestrijden in de omgeving waar mensen in water recreëren. U kunt het best recreatie op locaties waar het onveilig is (zoals nabij overstorten, rwzi’s, hemelwateruitlaten en andere soortgelijke verontreinigingsbronnen) ontmoedigen en aangeven dat het veel veiliger is om in officieel aangewezen zwemwater te recreëren.

Webinar

Bekijk het webinar De gemeenterol bij zwemmen in oppervlaktewater van 22 april 2021 met Imke Leenen (H2Oké) en Erwin Rebergen (Utrecht. Zij gaven diverse voorbeelden die u helpen om de middenweg tussen het realiseren van officieel zwemwater en een zwemverbod te vinden.

Hieronder staat wat in het webinar is behandeld. In de tijdbalk van de video is de start van elk onderdeel aangegeven met een aanklikbare stip:

Opening (00:00)
Te behandelen aspecten (02:45)
Introductie casussen Utrecht (06:54)
Actoren en rollen (10:15)
Vervolg casussen Utrecht (14:45)
Waterkwaliteit en gezondheid (19:47)
Complexe situaties (24:14)
Vragen en antwoorden (30:40)
Conclusies en afsluiting (40:42)

Meer informatie

Om een goede afweging te kunnen maken waar, wanneer en onder welke voorwaarden een waterevenement kan plaatsvinden, hebben STOWA en Stichting RIONED in 2019 de Handreiking voor evenementen in, op, met, boven en rondom water gepubliceerd.
Het RIVM heeft het Draaiboek Waterrecreatie en infectieziekten ontwikkeld voor vragen rondom (contact met) oppervlaktewater of als sprake is van een infectieziekte-uitbraak na recreatie in oppervlaktewater in Nederland.

Recreatie in, op of langs stadswater