Effecten te lage grondwaterstanden

Droogte ontstaat als er langere tijd minder regen valt dan normaal en de verdamping groot is. Dit is met name het geval in het voorjaar en in de zomer. Het gevolg hiervan is dat de grondwaterstanden dalen. Het grondwaterpeil kan ook dalen door (uitbreiding van) grondwaterwinning voor drinkwater of industrie, lokale bemalingen, lekke riolering en door peilaanpassingen in het oppervlaktewater.

Lagere grondwaterstanden kunnen diverse gevolgen hebben:

Houten (paal)funderingen gaan rotten (schimmelaantasting) als het grondwaterpeil daalt onder het niveau van het bovenste funderingshout. Aangetaste, verzwakte funderingen hebben verzakking van gebouwen tot gevolg.
In de kuststroken kan een (te) lage grondwaterstand leiden tot verzilting (verzouting) van de bodem.
Maaivelddaling. Dit kan twee oorzaken hebben:
- Omdat de waterdruk afneemt, wordt de korreldruk in de bodem groter en kan de grond gaan zetten.
- Als de grondwaterstand daalt, treedt in droogvallende veenlagen oxidatie op. Hierdoor nemen de veenlagen in dikte af.
Ongelijkmatige maaivelddaling kan leiden tot schade aan wegen en bebouwing. Daarnaast kan maaivelddaling schade aan bomen veroorzaken doordat de doorwortelbare ruimte tussen maaiveld en de grondwaterstand kleiner wordt.

Meer informatie over effecten van maaivelddaling in gebieden met slappe bodems vindt u op de pagina over slappe bodems, zetting en bodemdaling.

Beperken kans op negatieve effecten lage grondwaterstanden

De volgende handelingen beperken de kans op overlast of schade door te lage grondwaterstanden:

afkoppelen en laten infiltreren van hemelwater;
verbieden van bemalingen in de zomerperiode;
verhoging van het oppervlaktewaterpeil;
vervangen of waterdicht maken van lekke riolering;
toepassen van actief grondwaterpeilbeheer (zie ook: Webinar actief grondwaterpeilbeheer.)

Effecten te hoge grondwaterstanden

Een stijging van de grondwaterstand kan leiden tot problemen bij bebouwing, wegen en groen. Het gaat dan om situaties waarbij de ontwateringsdiepte te lang te gering wordt. Effecten kunnen zijn:

Natte kruipruimten. Dit kan vervolgens bij oudere bebouwing leiden tot rotte houten vloeren en optrekkend vocht in de muren.
Ontstaan van water in de kelders. Hoewel een kelder waterdicht hoort te zijn (wat de verantwoordelijkheid is van de eigenaar), mag een ingreep waarbij de grondwaterstand gaat stijgen, niet leiden tot voorzienbare schade.
Schade aan wegen door opdooi doordat het water bij bevriezing uitzet en de bovengrond wordt opgedrukt.
Schade aan wegen of aan gebouwen die op staal zijn gefundeerd door verweking van de grond (verminderde draagkracht door hogere grondwaterstanden).

Grondwateroverlast beperken

De volgende handelingen beperken de kans op grondwateroverlast:

waterdicht maken van gebouwen; dit is een wettelijk eis sinds de invoering van het Bouwbesluit in 1992;
ophogen van de bodem;
aanpassen van het oppervlaktewaterpeil;
aanleggen van drainage of toepassen van grondverbetering bij de vervanging van lekke riolering.

Door grondwateronttrekkingen plotseling te stoppen, kunnen grondwaterstanden in de regio abrupt stijgen en kan de ondergrond onregelmatig gaan zwellen. Dit kan ongewenste effecten hebben op gebouwen, constructies, waterkeringen en infrastructuur. Om dergelijke situaties en mogelijke schade te voorkomen, moet een grondwateronttrekking altijd zorgvuldig worden afgebouwd.

Meer informatie in de kennisbank

Grondwaterzorg in bebouwd gebied (juridische informatie)
Maatregelen tegen grondwateroverlast
Vochtoverlast in woningen

Overlast of schade door te hoge/lage grondwaterstanden