Bij onzorgvuldig beheer van bedriegertjes (vast opgestelde fonteinen in de openbare ruimte) kunnen de risico's op maag-darm-, luchtweg- of huidklachten groot zijn (zie figuur A).

Figuur A Gezondheidsrisico’s bij een waterattractie in de straat (Bron: RIVM, bewerkt door Stichting RIONED)

De naam bedriegertje is ontstaan omdat de spuiters onopvallend in de straat zijn verwerkt en op willekeurige momenten water beginnen te spuiten. Bedriegertjes bevinden zich vaak in stedelijk gebied of in speeltuinen. Het water wordt via goten of kolken opgevangen en stroomt doorgaans weer terug in het reservoir. Het reservoir is gevuld met drink-, grond-, oppervlakte- of hemelwater.

Figuur B Bedriegertjes (Foto: Antal Zuurman)

Infectierisico's

Doordat het water terugstroomt in het reservoir, kunnen mogelijke verontreinigingen zich ophopen. Bij hoge temperaturen kunnen ook hoge concentraties ziekteverwekkers als legionella ontstaan. Meestal is een vorm van desinfectie aanwezig, zoals chloor, zandfiltratie of een uv-filter, maar in 20% van de gevallen blijkt deze onvoldoende te functioneren (Water in de openbare ruimte heeft risico’s voor de gezondheid, De Man, 2014). Als de desinfectie niet goed functioneert, kunnen ziekteverwekkers in het water komen en tot gezondheidsklachten leiden.

Maatregelen

Met deze maatregelen kunt u de risico’s beperken:

Vul het reservoir van bedriegertjes met drinkwater, ander water vergroot het gezondheidsrisico. Ook is het water in het systeem dan vaak zichtbaar troebeler dan in een systeem gevuld met drinkwater (zie figuur C).

Figuur C Reservoir bedriegertjes gevuld met grondwater (links) en met drinkwater (rechts) (Foto's: Arthur Nijhoff)Figuur C Reservoir bedriegertjes gevuld met grondwater (links) en met drinkwater (rechts) (Foto's: Arthur Nijhoff) — Figuur C Reservoir bedriegertjes gevuld met grondwater (links) en met drinkwater (rechts) (Foto's: Arthur Nijhoff)

Gebruik desinfectiemaatregelen zoals UV-licht, zandfilters of chemische processen om ziekteverwekkers te verwijderen.
Zorg dat verontreinigingen niet in het reservoir kunnen komen via afstromend hemelwater, afvalwater van de markt of schoonmaakwater na het schoonspuiten van de straat. Dit kunt u doen door het reservoir op hoogte te brengen zodat toestromend water er niet in komt.
Het RIVM adviseert om bedriegertjes en andere speelfonteinen te behandelen als ‘officieel zwemwater’ en regelmatig de waterkwaliteit te controleren. Regelmatig betekent in dit geval: jaarlijks als na onderzoek blijkt dat de waterkwaliteit < 10 kve/100ml bedraagt en tweewekelijks als de waterkwaliteit wisselt. Het kiemgetal of kolonievormende eenheden (kve) is het aantal bacteriekiemen dat zich in of op een product bevindt. Bij een wisselende waterkwaliteit moet u controleren of de waarden niet boven de 1.000 kve/100ml komen, want dan is het raadzaam om het reservoir schoon te maken en opnieuw te vullen. Bij desinfectie zou de waterkwaliteit in principe 0 kve/100 ml moeten benaderen.

Bedriegertjes en speelfonteinen