Informatiesystemen en beschikbaarheid informatie

Hierbij gaat het om gegevens over (de werking van) het rioolstelsel. Is het een gemengd of gescheiden stelsel? Hoe functioneert dit? (Als het goed is, staat deze informatie in het Systeemoverzicht stedelijk water van jouw gemeente.) Waar stroomt water vanaf een incidentlocatie naartoe en waar komt het vandaan? Loost het riool in oppervlaktewater of bij een rwzi? Welke route kunnen giftige dampen in het riool afleggen? Denk ook na over hoe deze informatie beschikbaar is voor de dienstdoende medewerker die hiermee tijdens een incident aan de slag moet. Je kunt deze rioolinformatie bijvoorbeeld delen via de dataset stedelijk water op pdok. Externe partijen kunnen deze dataset ook raadplegen. Denk ook na over hoe u deze informatie actueel houdt.

Kennis medewerkers

De (piket)dienstdoende medewerker moet weten dat er een IBP is en waar dit te vinden is. Ook moet duidelijk zijn waar hij de rioolinformatie (zie hierboven) kan vinden en hoe hij deze moet gebruiken. De medewerker moet snel kunnen zien welke maatregelen bij een bepaald incident mogelijk zijn en met welke partijen hij moet samenwerken. Kijk ook naar jouw eigen beheerorganisatie stedelijk water. Hoe zorg je ervoor dat de eerste lijn voldoende (basis)kennis heeft? Wie is degene die ingewikkelder vragen kan beantwoorden? In stap 4 zet je deze informatie per scenario in een overzichtelijk stappenschema.

Om de noodzakelijk kennis te vergaren, kunnen betrokken medewerkers (zie hieronder) specifieke opleidingen over rioolbeheer en/of incidentenbestrijding volgen. Maar de meeste kennis komt voort uit het oefenen en evalueren van de opgestelde scenario’s in het IBP en de ervaring met daadwerkelijk plaatsgevonden incidenten.

Mensen en hun beschikbaarheid (piketdienst)

Er moet een team van medewerkers komen die er met elkaar voor zorgen dat er 24 uur per dag, 7 dagen per week iemand beschikbaar is voor de incidentbestrijding. De meeste gemeenten hebben al een ‘calamiteitenpiket’ dat alle voorkomende meldingen buiten kantooruren behandelt. Meestal zijn dit buitendienstmedewerkers van stadsreiniging of een soortgelijke afdeling. Dit algemene piket beschikt over veel kennis en ervaring met veel voorkomende rioolproblemen. De kennis van het rioolsysteem kan beperkt zijn. Ook heel goed uitgewerkte scenariokaarten garanderen dan niet dat er voldoende zicht is op het functioneren van stelsels en voorzieningen. Het is zaak om het kennisniveau vooraf duidelijk te hebben om de juiste ondersteuning te kunnen bieden.

Afhankelijk van de risico-inschatting per scenario, kan je een kosten-batenanalyse maken of een eigen piketdienst voor beheerders en beleidsmedewerkers stedelijk water nodig is. In het algemeen zijn er drie varianten:

Geen eigen piket: je gaat ervan uit dat medewerkers bereid zijn om vrijwillig buiten kantoortijden te helpen bij de incidentbestrijding. Dan heb je geen piketkosten. Nadeel is dat je ook geen garantie hebt op daadwerkelijke beschikbaarheid als het nodig is. Als een incident dan escaleert, kan dit een dure oplossing zijn.
Vrije instroom/zacht piket: minimaal zes medewerkers vormen met elkaar een piketgroep stedelijk water. Het piket is zacht. Dit betekent dat iedereen in deze groep een oproep krijgt als zich een incident voordoet. Degene die kan, komt. Ook hiermee is er een kans dat niemand kan, bijvoorbeeld tijdens feestdagen of in vakantieperiodes. Toch blijkt in de praktijk dat bij een groep van minimaal zes medewerkers de opkomst nagenoeg gegarandeerd is.
Hard piket: drie tot vijf medewerkers zorgen er met elkaar voor dat altijd iemand van hen beschikbaar is. Meestal gaat het rooster uit van een piketdienst van zeven dagen. Hierbij spreek je ook af wat de opkomsttijd van de piketmedewerkers is (hoe snel ze ter plaatse moeten kunnen zijn).

Binnen een samenwerkingsverband kun je ook de specialistische kennis bundelen en zo de buitendienst(en) ondersteunen bij incidenten.

Materieel

Hieronder vallen onder meer pompen, gemalen, afsluiters, tankwagens, gereedschappen, persoonlijke beschermingsmiddelen en meters. Wat je precies aan materieel nodig hebt, is afhankelijk van de uitgewerkte scenario’s. Deze materialen hoeft de gemeente niet allemaal zelf in huis te hebben, hierbij werk je samen met buurgemeenten, provincies en/of waterschappen. Bovendien zijn er op landelijk niveau middelen beschikbaar. Bijvoorbeeld de landelijke logistieke voorraad van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (zoals pompen, zandzakken en generatoren), de middelen van defensie of de middelen van de samenwerkende waterschappen. Gebruik hiervan loopt meestal via de veiligheidsregio. Daarnaast kan je in de private sector met specialistische toeleveranciers convenanten of raamcontracten afsluiten.

Middelen bij bestrijden incident