Decentrale aanpak

In de meest eenvoudige vorm gaat dit over het gebruik van regenwater voor het sproeien van de tuin of het wassen van de auto. Ook toiletspoeling met regenwater is met enkele aanpassingen mogelijk. Op de publiekswebsite van RIONED staan mooie voorbeelden van het toepassen van regenwater in de eigen tuin.

De chemische en/of thermische energie uit het afvalwater of een deelstroom per woning, gebouw, woonwijk of groep woningen in het buitengebied is op te werken voor nieuwe toepassingen. Dat kan centraal op een rwzi, maar ook lokaal per gebouw of wijk is dat mogelijk . Dit is een vorm van ‘nieuwe sanitatie', het decentraal inzamelen en verwerken van verschillende afvalwaterstromen. De Saniwijzer bevat een reeks voorbeelden.

Grondstoffen en chemische energie

De technieken voor terugwinning van grondstoffen en het opwekken van chemische energie uit afvalwater ontwikkelen zich op dit moment vooral op het niveau van centrale zuiveringsinstallaties. Onderstaand voorbeeld in Sneek is het eerste voorbeeld van hergebruik per wijk/woningencluster. In de toekomst wordt het vermoedelijk ook mogelijk om op woningniveau met decentrale technieken grondstoffen en chemische energie uit afvalwater terug te winnen.

Voorbeeld - DeSah Sneek

Het pioniersproject DeSah (Decentrale SAnitatie en Hergebruik) Sneek is een van de voorbeelden op de STOWA-themasite. Hierin zijn sinds 2005 32 woningen via een vacuümsysteem op een vergistingsinstallatie aangesloten. Dit levert biogas, kunstmest en schoon water op. De uitkomsten van dit project waren in 2011 aanleiding om nieuwe sanitatie op grotere en bredere schaal uit te rollen in een – nog te realiseren – nieuwbouwwijk Noorderveld van 232 woningen. Dit levert op:

zuivering van zwart water (toilet) en grijs water (huishoudelijk);
biogasproductie uit zwart water;
warmteterugwinning uit grijs water;
gebruik vrijgekomen energie in woningen;
waterbesparing;
productie van een kunstmestvervanger;
verwijdering medicijnresten en hormoonverstorende stoffen.

Thermische energie

Een aanzienlijk deel van ons energieverbruik – zowel thuis als bij bedrijven – gaat op aan het opwarmen van water. Die warmte stroomt vervolgens grotendeels weer met het afvalwater weg via het riool. Met het gebruik van warmtewisselaars is die warmte terug te winnen. Dat blijkt vooral rendabel als de gewonnen warmte in de nabije omgeving is te benutten. Dus in het eigen huis of bedrijfspand, of in de wijk.

Gemeente Rotterdam bekijkt hoe wegen vorstvrij te houden zijn door warm rioolwater door buisjes te laten lopen.
In Woerden doet een aannemer een praktijkproefnaar gebruik van warme lucht voor het ijsvrij houden van wegen. 's Zomers geeft het wegdek warmte af aan het rioolwater voor andere toepassingen.

Pharmafilter - een voorbeeld apart

Het Reinier de Graaf Gasthuis in Delft heeft sinds 2012 het Pharmafilter in gebruik. Dit systeem vereenvoudigt de logistiek van afvalverwerking door het combineren van het afvalwater met alle andere vormen van ziekenhuisafval (etensresten, naaldenbekers, gebruikt verbandgaas, bloedproducten, infuuszakken, wegwerppo's). Alles wordt via vermalers afgevoerd naar een installatie die het vaste afval vergist en ontsmet, en het afvalwater ontdoet van de medicinale reststoffen, ziektekiemen, cytostatica, röntgencontrastvloeistoffen en hormoonverstorende stoffen. De vergisting zorgt voor energieterugwinning, de eenvoudigere logistiek maakt het financieel interessant. Ook ziekenhuizen in Terneuzen en Rotterdam stappen over op dit afval(water)concept. Zie ook de website van Pharmafilter.

Meer informatie over decentrale sanitatie is te vinden op de themawebsite Saniwijzer.