Onderzoeksdoel en meetdoel

Het onderzoeksdoel is in feite uw informatiebehoefte, u doet onderzoek omdat u iets te weten wilt komen. Vaak formuleert u het doel als een onderzoeksvraag (zie Onderzoeksdoel). Om antwoord op die onderzoeksvraag te krijgen, kunt u kiezen uit meerdere onderzoeksactiviteiten: inventariseren, meten, inspecteren, berekenen en analyseren. Meestal gaat het om een combinatie en is meten dus onderdeel van een breder onderzoek. Dan onderscheiden we een onderzoeksdoel en een meetdoel.

Een voorbeeld. U moet een keuze maken uit verschillende maatregelen om het milieutechnisch functioneren van de vrijvervalriolering te verbeteren. Hiervoor hebt u onder andere inzicht nodig in de hydraulische en milieutechnische effecten van deze mogelijke maatregelen, de kosten, de inpasbaarheid in de bestaande situatie en de beheeraspecten. Het verkrijgen van deze inzichten is het onderzoeksdoel. Meetdoelen kunnen hier zijn: hoe groot is de huidige emissie via overstorten en wat is de kwaliteit van het overstortende water? De andere delen van het onderzoeksdoel kunt u onderzoeken met (hydraulische) berekeningen en ramingen, inventarisatie van bestaande infrastructuur in de openbare ruimte en de ondergrond, en inventarisatie van kennis over en ervaringen met beheeraspecten.

Belang van een vastgelegd meetdoel

Het is belangrijk dat u vooraf het meetdoel bepaalt en vastlegt:

U bedenkt of u de benodigde informatie inderdaad het best kunt achterhalen door te meten of dat een andere onderzoeksmethode ook of misschien wel beter geschikt is.
U dan gaat na of meten alleen voldoende is om de onderzoeksvraag te beantwoorden of dat aanvullend nog andere onderzoeksactiviteiten nodig zijn.
Het meetdoel bepaalt samen met de systeemkenmerken welke meetopzet u kiest en welke eisen u aan de apparatuur en meetopstelling stelt.
Het meetdoel bepaalt de scope tijdens de hele duur van het meetproject. Een meetproject duurt soms maanden of jaren, het vastgestelde meetdoel zorgt ervoor dat u gedurende die periode het uiteindelijke doel niet uit het oog verliest. Ook als meten een integrale beheeractiviteit is geworden, is het goed om het meetdoel vast te leggen. Vervalt een meetdoel, dan kunt u ook de metingen het best beëindigen.

U legt het meetdoel vast in het meetplan.

Voorbeelden van meetdoelen

Voorbeelden van meetdoelen zijn:

Hoe is het verloop van waterstand en debiet in een rioolstelsel tijdens neerslag? Hoe verschilt dat tussen verschillende neerslaggebeurtenissen? En komt dat overeen met de uitkomsten van een hydrodynamische modelsimulatie?
Wat is de concentratie van polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's) in water dat via hemelwateruitlaten in een singel terechtkomt?
Hoe werkt de dynamiek van van vulling en infiltratie in een infiltratievoorziening in de praktijk?
Wat is het rendement van een zuiverende randvoorziening voor de verwijdering van nutriënten en zware metalen?
Wat is de en en de dynamiek van de grondwaterstand in een gebied waar bewoners grondwateroverlast of -onderlast ervaren?

Het meetdoel moet meetbaar zijn

Een meetdoel heeft altijd betrekking op meetbare, kwantificeerbare gegevens, gebonden aan een specifieke tijd en plaats. Hebt u moeite om uw onderzoeksdoel op zo'n manier te omschrijven? Dan is meten in dat geval misschien niet de beste methode.

Stel, u wilt weten of de grondwaterstand in uw gemeente tot overlast leidt en u wilt daarvoor metingen inzetten. Het onderzoeksdoel 'inzicht krijgen in grondwateroverlast' is niet direct te vertalen naar een grondwatermeetnet. Mogelijk moet u eerst ander onderzoek doen, zoals:

meldingen over grondwateroverlast inventariseren;
eventueel beschikbare metingen van het grondwater- en oppervlaktewaterpeil inventariseren;
de bodemsamenstelling inventariseren;
maaiveldhoogten inmeten.

Dan weet u in welk gebied aanvullende informatie nodig is over de daadwerkelijke grondwaterstanden en waar u grondwatermeetpunten wilt bijplaatsen.

Informatiebehoefte en meetdoel