Forum Standaardisatie heeft het Gegevenswoordenboek Stedelijk Water op de landelijke lijst van verplichte open standaarden geplaatst. Hiermee is de basis gelegd voor brede toepassing, zodat jij je werk in het stedelijk waterbeheer nóg beter kunt doen.

Op 23 maart 2020 heeft het Overheidsbrede Beleidsoverleg Digitale Overheid op grond van een positief advies van Forum Standaardisatie besloten het Gegevenswoordenboek Stedelijk Water (GWSW) als verplichte standaard op de ‘Pas toe of leg uit’-lijst op te nemen. Deze erkenning – waar Stichting RIONED erg blij mee is – is in december 2025 na uitgebreide evaluatie voor vijf jaar herbevestigd. Dit betekent dat gebruik van het GWSW in relevante aanbestedingen van overheden ‘verplicht is, tenzij...’.

Wat betekent ‘Pas toe of leg uit’?

Gebruik van de open standaarden van de ‘Pas toe of leg uit'-lijst van het Forum Standaardisatie is verplicht bij aanschaf van een ICT-dienst of ICT-product met een waarde vanaf € 50.000. De verplichting is geregeld in de Instructie rijksdienst bij aanschaf van ICT- diensten of ICT-producten. Ook gemeenten, provincies en waterschappen hebben zich gecommitteerd aan dit juridisch fundament van het gezamenlijke 'pas toe of leg uit'-beleid.

Voor wie geldt de verplichting?

De zelfopgelegde verplichting geldt voor aanbestedende diensten: de Rijksoverheid en decentrale overheden, zoals gemeenten, provincies, waterschappen, onderwijs en zorg. Volgens de BBV-richtlijnen moeten gemeenten en provincies in hun jaarverslag verantwoording afleggen over het gebruik van open standaarden in aanbestedingen. De verantwoordelijkheid om aan ‘pas toe of leg uit’ te voldoen, ligt bij de opdrachtgever/budgethouder van de aanbesteding waarvoor een open standaard relevant is. Die moet het gebruik van de toepassing contractueel eisen.

Zijn er uitzonderingen mogelijk?

Een gemeente of andere overheidsorganisatie mag alleen van de verplichting afwijken als hiervoor ‘een reden van bijzonder gewicht’ is. Lagere kosten, gebrek aan capaciteit of een kortere tijdslijn bij de aanbesteding vallen hier niet onder. Valide redenen om een open standaard niet toe te passen, kunnen bijvoorbeeld zijn: onvoldoende aanbod, onvoldoende veiligheid of onvoldoende zekerheid bij functioneren. De motivering bij afwijken van de verplichting moet een gemeente of waterschap opnemen in het aanbestedingsdossier en het jaarverslag.

Wat hebt u aan open standaarden?

De Nederlandse overheden stellen open standaarden als norm. De openheid van de standaarden waarborgt dat er niet op voorhand hindernissen zijn voor leveranciers om de standaard in te bouwen en aan te bieden. Door open standaarden verbetert de digitale communicatie tussen overheden onderling en tussen overheid, bedrijven en burgers. Daarnaast bieden open standaarden keuzevrijheid en onafhankelijkheid. Ze zijn namelijk niet softwarespecifiek, kunnen door iedere leverancier worden ingebouwd en geven u als opdrachtgever vrijheid om uw data te gebruiken hoe en waar u wilt.

De erkenning van het GWSW als open standaard is een mooie stimulans om het GWSW te gebruiken en daarmee het stedelijk waterbeheer in ons land beter en doelmatiger te maken.

Meer over Forum Standaardisatie en de lijst verplichte open standaarden.
Over het Gegevenswoordenboek bieden we algemene toelichting en specifieke informatie over contracteisen.

GWSW erkend als verplichte open standaard