IMBOR 2025 en GWSW afgestemd via deelmodel IMBOR Stedelijk Water

CROW heeft in juli 2025 het IMBOR 2025 gepubliceerd, een versie van het Informatiemodel Beheer Openbare Ruimte die o.m. zoveel mogelijk aansluit op het Gegevenswoordenboek Stedelijk Water (GWSW) van Stichting RIONED. Dit betekent dat rioleringsgegevens die conform het IMBOR 2025 worden geregistreerd bruikbaar zijn voor het uitwisselformaat en de toepassingen voor het GWSW. Let op: wat via IMBOR(-SW) geregistreerd wordt in beheerpakketten NIET voldoende voor de toepassingen die het GWSW voor het rioleringsbeheer ondersteunt.

Hieronder staat in detail uitgelegd hoe de datamodellen afgestemd zijn en wat dat in de praktijk oplevert. Deze toelichting is vooral gericht op datamodelleurs en applicatieontwikkelaars.

In 2024 en de eerste helft van 2025 hebben de modelleerteams van Stichting RIONED en CROW hard gewerkt aan de afstemming van IMBOR en GWSW. Die afstemming doen we stapsgewijs. Het GWSW wordt, anders dan IMBOR dat bedoeld is voor de registratie van vaste objectgegevens, landelijk toegepast voor de uitwisseling van rioleringsobject- en beheergegevens (inclusief geometrie, conditie en netwerksamenhang) en dat uitwisselproces verstoren we niet zolang de noodzaak ontbreekt. Hopelijk gaat komende jaren ook die uitwisseling gezamenlijk ontwikkeld en toegepast worden. Welke belangrijke stappen zijn nu gezet?

Het GWSW als onderdeel van IMBOR

IMBOR 2025 bevat de discipline Stedelijk Water die volledig is gebaseerd op het GWSW. De modelleerprincipes, de structuur en het detailniveau van beide datamodellen zijn veel nauwer op elkaar aangepast. De ontwikkeling van dit deelmodel is voor de datamodelleurs van Stichting RIONED in 2024 en 2025 veruit het meeste werk geweest.

Samen is eerst bepaald welke GWSW-concepten in het kernmodel van IMBOR horen. En welke IMBOR-concepten uit het GWSW horen te komen. Zodat duidelijk is welke standaard primair verantwoordelijk is voor welk concept en er onderling geen verschillen zijn.

Het GWSW is een op zichzelf staand datamodel met daarin ook veel algemene concepten. Omdat het GWSW één van de eerste en meest uitgebreide ontologiën is, werd er voorheen nauwelijks gebruik gemaakt van generieke linkeddata-modellen zoals de NEN2660, die we nu wel ter beschikking hebben.

Met de aansluiting op IMBOR wordt dat anders. Alle algemene GWSW-klassen (denk aan “fysiek object”, “besturingskast”) zijn vervangen door klassen uit IMBOR-Kern. Het IMBOR maakt op haar beurt weer gebruik van overkoepelende metamodellen zoals de NEN2660 en NEN3610.

Voor IMBOR Stedelijk Water wordt een beperkt deel vanuit het GWSW gebruikt, samengebracht in ons deelmodel GWSW-IMBOR-SW. Dit deelmodel is grotendeels gebaseerd op GWSW-Basis maar bevat - parallel aan de scope van IMBOR als geheel - geen activiteiten, processen, netwerkdefinities en onderscheidende kenmerken. Nogmaals onderstrepen we dus dat voor veel rioleringstoepassingen IMBOR-SW onvoldoende is.

Met de afstemming op IMBOR heeft het GWSW niet of nauwelijks aan semantiek ingeleverd; alle GWSW-klassen met hun kenmerken en alle collecties vinden we terug in IMBOR Stedelijk Water. Wel zijn gespecialiseerde kenmerken zoals “leidinglengte” vervangen door het meer algemene kenmerk “lengte”.
Op de website https://data.gwsw.nl/imbor-sw wordt het deelmodel GWSW-IMBOR-SW getoond in samenhang met het volledige IMBOR-datamodel én met externe datamodellen (RDF-schema's) die beide sectormodellen gebruiken. Neem dus vooral een kijkje in deze viewer. Door het kleurgebruik van de modelconcepten wordt duidelijk hoe de samenhang tussen de datamodellen is vormgegeven: in zwart de GWSW-klassen, in kleur de klassen uit andere datamodellen.

Elkaar versterken

Met de ontwikkeling van IMBOR Stedelijk Water zijn veel GWSW ontwerpkeuzes opnieuw tegen het licht gehouden. Zo is aan het GWSW een groot aantal definitie-beschrijvingen vanuit IMBOR toegevoegd. Die definities zijn in IMBOR meer consequent opgenomen dan voorheen in het GWSW. In IMBOR is juist de opbouw van soortenboom afgestemd op die van het GWSW: alle subklassen zijn nu onderdeel van de soortenboom.

Ook heeft IMBOR semantische relaties (“heeft deel”, “is verbonden met”, “heeft invoer”) overgenomen, en daarnaast ook het onderscheidend kenmerk “functie”. In het GWSW is dat deel van de klasse-definitie en in IMBOR is het de beschrijving van de NEN2660-relatie “voert uit”.

Het GWSW-datamodel in IMBOR-vorm

Het IMBOR wordt nog onderhouden als relationele database, dat is ook de bron voor de linked-data vorm van IMBOR. Het GWSW kent alleen de linked-data vorm van het datamodel.

Door Stichting RIONED is een omzetter ontwikkeld die het GWSW-datamodel volledig (met behoud van semantiek) in de linked-data vorm van IMBOR presenteert. Zelfs in linked-data vorm zijn er grote verschillen tussen beide modellen, maar die verschillen zijn overbrugbaar via de omzetter (voor specialisten: bij het IMBOR gebruikt men SHACL voor dataverificatie, terwijl Stichting RIONED voor het GWSW OWL gebruikt voor data-afleiding en dataverificatie).

Mocht IMBOR in de toekomst volledig op linkeddata-basis worden doorontwikkeld, dan kan het onderhoud van IMBOR-SW en andere externe disciplines geheel bij externe partijen zoals Stichting RIONED blijven. De GWSW-omzetter verzorgt de “alignment” met IMBOR-Kern, de datamodellen haken in elkaar zoals linked data bedoeld zijn.

Zodra er op basis van het IMBOR ook uitwisselafspraken gemaakt gaan worden, dan zal dat consequenties kunnen hebben voor de OroX-uitwisseling en -definitie die nu in het toepassen van het GWSW een belangrijke rol speelt.

Meer informatie

Vragen? Neem contact op via gwsw@rioned.org.
Algemeen over het GWSW datamodel: https://data.gwsw.nl
Generieke toepassingen van GWSW-gebaseerde datasets: https://apps.gwsw.nl
Algemeen over het IMBOR: https://www.crow.nl/Onderwerpen/Assetmanagement-en-beheer-openbare-ruimte/Data-en-informatie/imbor/