De betrokken partijen hebben nu een elementair inzicht in het afvalwatersysteem en in de mogelijk­heden van de gebruikte modellering. In een brainstormsessie kunnen zij nu al de eerste ideeën voor optimalisatie van het afvalwatersysteem genereren. Vervolgens worden mogelijke maatregelen en de kosteneffectiviteit daarvan verkent. Daarbij zijn vooral maatregelen interessant die:
  • de emissie vanuit riolering en zuivering naar het oppervlaktewater beïnvloeden;
  • de interactie tussen riolering, transportsysteem en zuivering beïnvloeden.
Zie Voorbeelden verbeteringsmaatregelen afvalwatersystemen vindt u voorbeelden van verbeteringsmaatregelen voor het afvalwatersysteem.
 
In deze verkenning worden ook de inzichten uit de gevoeligheidsanalyse meegenomen. Zo is per kans bekend in welke mate deze afhankelijk is van onzekerheden in basisgegevens. Als uit de ver­kenning volgt dat geen verbeteringen ten opzichte van de referentiesituatie mogelijk zijn, eindigt het OAS-traject.
 
Voorkomen moet worden dat direct wordt gefocust op de maatregelen die het meest aantrekkelijk lijken en daardoor andere mogelijkheden buiten beschouwing laat. Daarom is het goed twee sporen te volgen die samen de puzzelstukjes opleveren voor de optimalisatie.

Spoor 1: ‘Extreme’ oplossingen

Voor elk rioolstelsel waar emissiereductie gewenst is, wordt berekend welke inspanning nodig zou zijn als alleen wordt uitgegaan van of extra berging, of extra pompcapaciteit of afkoppelen. Voor de verschillende typen maatregelen worden de kosten geraamd en per rioolstelsel naast elkaar gezet. Dit geeft inzicht in de kosteneffectiviteit van de verschillende typen maatregelen. Tabel 1 geeft een voorbeeld van zo’n kostenvergelijking. Voor rioolstelsel Dreven is de benodigde emissiereductie het goedkoopst te bereiken door de pompcapaciteit te vergroten. Voor rioolstelsel Havenbuurt is afkoppelen de goedkoopste manier en voor Vreeswijk de aanleg van een randvoorziening.
 
  Extra berging Extra pompcapaciteit Afkoppelen
Dreven €230.000 €180.000 €525.000
Havenbuurt €925.000 €1.150.000 €700.000
Vreeswijk €195.000 €225.000 €265.000

Tabel A Voorbeeld ver­gelijking kosten ‘extreme’ oplossingen.

Spoor 2: Systeemspecifieke kansen

De specifieke kansen voor het afvalwatersysteem die uit de brainstorm na de modellering naar voren kwamen worden gekwantificeerd op kosten en effect. Enkele voorbeelden:

Overgedimensioneerde persleiding

In een gemeente is afkoppelen in de oude kern moeilijk en zijn randvoorzieningen door de slechte inpasbaarheid en de slappe ondergrond duur. De persleiding naar de rwzi is destijds zeer ruim ge­dimensioneerd. Op het rwzi-terrein is ruimte beschikbaar voor een bufferbassin. Onderzocht wordt wat het kost om harder te pompen naar de rwzi en daar een buffer te bouwen om het extra water tijdelijk te bergen. Ook wordt bekeken in hoeverre de emissie uit de riolering en daarmee de noodzaak van lastige en dure maatregelen in de oude kern afnemen.

Goed bezinkbaar zuiveringsslib

Bij het ontwerp van zuivering S is uitgegaan van gemiddelde bezinkeigenschappen van het zuive­ringsslib. Maar in de praktijk bezinkt het slib beter. Hierdoor is zwaardere belasting van de nabezinktanks mogelijk en is de hydraulische capaciteit van de rwzi met een kleine aanpassing te vergroten. Onderzocht wordt welke kosten de aanpassingen met zich meebrengen en wat de maximale hydraulische belasting van de rwzi is.

Ongelijkmatige benutting van berging in rioolstelsels

De uitgevoerde berekeningen gaven aan dat het rioolstelsel in het centrum van gemeente A veel vaker overstort dan het hoofdstelsel van gemeente B, dat onder vrijverval naar het centrum van A afwatert.
Verkend wordt of de afvoer uit gemeente B met stuwen is te reguleren. Dan vermindert de emissie uit gemeente A, waardoor die gemeente kan besparen op rioleringsmaatregelen.

Veel rioolvreemd water

De dwa van twee gemeenten is in de praktijk twee keer zo groot dan verwacht. Oorzaak is riool­vreemd water: lekke riolen, negatieve overstortingen door verzakkingen en grootschalige (onbeken­de) lozingen op de riolering van bronneringen en drainage.
Onderzocht wordt het effect van het rioolvreemde water op de emissies uit de riolering en de rwzi, en tegen welke kosten de hoeveelheid rioolvreemd water is te beperken. Vervolgens kan worden afgewogen of maatregelen om de dwa te beperken verantwoord zijn.

Uitwisselen emissies riolering en rwzi

Een rwzi loost zijn effluent op hetzelfde grote en ‘onkwetsbare’ water als de overstorten van twee kernen van een gemeente. De gemeente heeft in die kernen twee randvoorzieningen gepland om te voldoen aan de basisinspanning.
Onderzocht wordt tegen welke kosten dezelfde emissiereductie is te bereiken door maatregelen op de rwzi. Aandachtspunt hierbij is dat voor riolering en rwzi niet dezelfde vuilparameters gelden en de verhouding tussen de gehalten aan verschillende stoffen sterk verschilt. Daarom zijn de lozingen niet eenduidig vergelijkbaar.

Exclusief voor leden
Geïnteresseerd in dit artikel? Log in!
En krijg toegang tot dit artikel en andere besloten delen van de website, met o.a. de kennisbank, beeldenbank en onderzoekspublicaties.
Vorige artikel Volgende artikel