Rioolheffing en financiering

(pagina laatst gewijzigd op 3 december 2015)

Dit thema gaat over de financiële aspecten van de rioleringszorg. De basis hiervoor vindt u in de relevante Leidraad-modules, het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en het VNG-model Kostenonderbouwing riolering. Gemeenten kunnen met vragen terecht bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten via de frontoffice: 070 3738020.

Riolering en BBV

Het nieuwe BBV heeft vooralsnog beperkte gevolgen voor de rioleringszorg. In 2014 heeft de Commissie BBV een nieuwe Notitie riolering uitgebracht. In deze notitie riolering verduidelijkt de commissie BBV onder meer de mogelijkheden voor de boekhoudkundige verwerking van investeringen. En het onderscheid tussen reserve en voorziening. Lees artikel

Daarvoor hebben de commissie BBV en Stichting RIONED in 2012 gezamenlijk de brochure Riolering en het Besluit Begroting en Verantwoording uitgebracht. Hierin krijgen gemeenten inzicht in de mogelijkheden om vervangingsinvesteringen te verwerken, rente toe te rekenen en btw in de rioolheffing op te nemen. Dit is een aanvulling op de oude Notitie riolering van de commissie BBV uit 2009. Lees artikel
De brochure en nieuwe notitie hebben een verschillende invalshoek en geven samen een compleet beeld.

Het artikel over de gemeente Veendam laat zien hoe u in de praktijk met investeringen kunt omgaan.

Wet Houdbare overheidsfinancien (Wet Hof)

IPO, VNG en UvW hebben voor 2014 de EMU-ruimte van 0,5% van het BBP verdeeld: gemeenten 0,32%, provincies 0,11% en de waterschappen 0,07%. Zij stellen als voorwaarde dat de invulling van de ruimte in het EMU-tekort niet ten koste mag gaan van hun investeringen. Meer informatie. Uitleg van de Wet Hof door het ministerie van Financien. RIONED vroeg eerder aandacht voor gevolgen van deze wet voor rioolinvesteringen.

Financiële modules Leidraad riolering

D1200 Rioolheffing
Deze module gaat over de fiscale-juridische regels bij de vormgeving van de rioolheffing en in de consequenties van keuzes. Ook komt aan bod welke activiteiten verhaalbaar zijn via de rioolheffing. Verder vindt u een voorbeeldverordening voor het eenmalig aansluitrecht. (Versie april 2012.)

D1300 Toerekening en dekking van de kosten
Deze module geeft inzicht in de bedrijfseconomische regels voor de berekening van kosten in de rioleringszorg. U krijgt inzicht in de keuzes die u kunt maken en de consequenties daarvan. Hiermee kunt u een goede planning voor de kostendekking opstellen (GRP). (Versie april 2012.)

D1100 Kostenkengetallen rioleringszorg
Deze module geeft informatie over kostenkengetallen van de rioleringszorg. (Versie juli 2007.)

VNG-model Kostenonderbouwing riolering

De VNG heeft een model ontwikkeld waarmee u een onderbouwde toerekening maakt voor kosten die u niet alleen aan de riolering kunt toerekenen, zoals straatvegen of baggeren. Dit model is een aanvulling op bijlage 1 in module D1200 Rioolheffing.

Relevante artikelen

Gemeenten moeten 25% minder investeren

De investeringen in de rioleringszorg moeten ten opzichte van de prognose van de Benchmark riolering 2010 met 25% dalen. Dit is nodig om in 2020 de in het Bestuursakkoord Water beoogde jaarlijkse besparing van € 210 miljoen te halen. Concreet: € 2,25 miljard minder investeren dan de prognose van € 9 miljard. Lees volledig artikel. Meer informatie vindt u ook in de presentatie Financiële consequenties van het Bestuursakkoord Water.

Stijging rioolheffing door wijze van afschrijven

Stichting RIONED verwacht dat de rioolheffing over de periode 2011-2020 jaarlijks met 2,9% stijgt, grotendeels door de toename van kapitaallasten. Uit de Benchmark Rioleringszorg 2010 blijkt dat de gemiddelde termijn voor financiële afschrijving op riolen 49 jaar is. Als de gemiddelde termijn tot 20 jaar zou dalen, wordt uiteindelijk 59 per jaar bespaard op de rioolheffing. Zie deze grafiek over de totale rentekosten en de verdeling van rentekosten in de tijd. RIONED constateert echter dat de afschrijvingstermijn juist toeneemt. RIONED blijft daarom pleiten voor directe afboeking of - als dat niet haalbaar is - een termijn van maximaal 20 jaar. 'Geld lenen kost geld' is ook van toepassing op gemeenten.
Twee medewerkers van het Expertisecentrum Gemeentefinanciën van de VNG nuanceren dit in het artikel Afschrijven riolering in 20 jaar, of niet (B&G, mei/juni 2011). De auteurs erkennen dat de door RIONED gepleite aanpak leidt tot lagere rentelasten, maar plaatsen de kanttekening dat de burger rente derft door het vervroegd ophalen van geld. De verdeling van de kosten over de generatie is feitelijk een bestuurlijke keuze. Ook geeft het artikel heldere antwoorden op tien veelgestelde vragen over de financieel-juridische aspecten van de rioolheffing.
Hulpmiddel om zelf de rentelasten te berekenen. U hoeft alleen het rentepercentage en de looptijd in te vullen.

Overige financiële informatie

Factsheet voor bestuurders - over rioleringskosten en rioolheffing.
Jurisprudentie - jurisprudentie over bij wie de gemeente rioolheffing mag aanslaan en welke kosten zij hieraan mag toerekenen.
COELO – overzicht van lokale lasten per gemeente.
Toestand van de riolering in Nederland - uitgebreide informatie over voorzieningen, beheer en financiën.
CBS - o.a. omvang lasten en opbrengsten riolering.

Suggesties, reacties, aanvullingen of correcties zijn welkom. Stuur een e-mail naar Rob Hermans via info@rioned.org.