Grondwatervoorzieningen reguleren de grondwaterstanden in stedelijk gebied. Een infiltratievoorziening vult het grondwater aan, een ontwateringsstelsel voert overtollig grondwater af om grondwateroverlast te voorkomen. Of grondwatervoorzieningen (nodig) zijn, hangt af van de grondbestemming, maaiveldhoogten, oppervlaktewater­peilen in de omgeving, de grondwaterstroming (kwel of wegzijging), de bodemopbouw en de doorlatendheid van de bodem. Voorbeelden van grondwatervoorzieningen zijn greppels, sloten en ondergrondse voorzieningen, zoals doorlatende cunetten, drainagebuizen,  IT-riolen en  DIT-riolen .

Alleen op openbaar terrein

De scope van de grondwaterzorgplicht is beperkt tot het openbare gebied. De gemeente hoeft dus geen voorzieningen op particulier terrein te treffen. Het Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) beperkt zich daarom in principe tot voorzieningen in openbaar terrein die in beheer zijn bij de gemeen­te of een rechtspersoon die door de gemeente met het beheer is belast. Hieronder vallen wegen, sportterreinen, speeltuinen, groenvoorzieningen en begraafplaatsen.

In de praktijk is de gemeente soms ook beheerder van drainagestelsels onder bouwblokken. Als dit bij uw gemeente het geval is, neemt u deze grondwatervoorzieningen ook op in het SSW. Verder is het van belang om vast te leggen of, en zo ja waar, particuliere percelen lozen in een openbare voorziening.

Basisinformatie

Net als bij de openbare vuilwater- en hemelwaterstelsels in het plangebied moet u weten waar de openbare grondwatervoorzieningen zich bevinden (een geografisch overzicht) en hoe het grondwatersysteem als geheel op hoofdlijnen werkt. Hiervoor legt u de grondwatervoorzieningen op straatniveau vast. Neem daarbij de volgende basisgegevens op:

  • diepteligging;
  • waterpeil in de voorziening;
  • voorzieningen als putten en doorspuitpunten;
  • weg- en maaiveldhoogten;
  • locaties van ontvangst- en lozingspunten, inclusief het ontvangende systeem;
  • locaties van eventuele aansluitpunten van private drainage;
  • locaties en capaciteiten van gemalen, inclusief in- en uitslagpeilen;
  • onderhoudsstaat.

Vermeld van deze gegevens de bron en de peildatum van de informatiebron, zodat bekend is hoe actueel ze zijn. Geef de gegevens zo veel mogelijk weer op een overzichtstekening.

Beschikbaarheid gegevens

Omdat de aanleg van drainage vaak nog slecht wordt gedocumenteerd, zijn bovengenoemde gegevens vaak niet bekend en is onduidelijk of de grondwatervoorzieningen nog functioneren. Ontwerpgegevens voldoen hiervoor niet. Ook al is bij de aanleg van nieuwe wijken of wegen in het ontwerp de aanleg van drainage opgenomen, dan is het nog maar de vraag of deze voorzieningen daadwerkelijk zijn aangelegd en of ze nog werken. Vanuit de gemeentelijke grondwaterzorgplicht moet u dit wél weten. Dan moet u dus de drainagesystemen op openbaar terrein inventariseren. Hierdoor kan het opbouwen van een adequaat beheerbestand veel inspanning kosten.

Inventarisatie drainagesystemen

Let bij het inventariseren van drainage op de volgende aspecten:

  • Is de ontworpen drainage daadwerkelijk aangelegd?
  • Is de voorziening bedoeld als een permanente of tijdelijke voorziening?
  • Wat was het doel van de drainage? Vaak is drainage aangelegd om in de bouwfase te kunnen werken en was het niet de bedoeling dat deze na 5 of 10 jaar nog steeds werkt.
  • Is bekend of de drainage tijdens de aanleg of bij werkzaamheden achteraf is beschadigd?
  • Is de drainage na aanleg onderhouden of zijn de buizen dichtgeslibd (bijvoorbeeld door ijzer of doordat kokosomhullingen zijn vergaan)? Een dichtgeslibde (bouw)drainage hoeft overigens niet tot problemen te leiden. 
  • Hoe wateren de voorzieningen af: onder vrij verval of met een gemaal? Waar komt het water vervolgens terecht: in oppervlaktewater, een hemelwaterstelsel of in een gemengd rioolstelsel (vooral bij oudere drainage)?

Greppels

Geografie en kenmerken van greppels en kleinere watergangen zijn vaak niet beschikbaar via de legger of een beheerbestand. Greppels kunt u soms wel afleiden uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN), maar het AHN bevat geen informatie over greppels die tijdens het inmeten onder water staan of die zich onder begroeiing bevinden.

Exclusief voor leden
Geïnteresseerd in dit artikel? Log in!
En krijg toegang tot dit artikel en andere besloten delen van de website, met o.a. de kennisbank, beeldenbank en onderzoekspublicaties.
Vorige artikel Volgende artikel