Een afwegingsvraagstuk is overzichtelijk als mogelijke stappen en daaruit voortvloeiende consequenties goed te overzien zijn. In eerste instantie hangt overzichtelijkheid af van de vraag of de afweging betrekking heeft op het eigen kennisgebied. Andere belangrijke aspecten zijn de helderheid van de doelen, eerder opgedane ervaring met soortgelijke vraagstukken en het belang van het onderwerp. Er is onderscheid in drie typen afwegingsvraagstukken mogelijk:
  1. Bekende vraagstukken:Het vraagstuk behoort tot je eigen kennisgebied (breder dan het eigen vakgebied) en is vaker in vergelijkbare vorm voorgekomen. De mogelijkheden en consequenties zijn goed te overzien.
  2. Ongebruikelijke doch overzichtelijke vraagstukken:Het vraagstuk behoort min of meer tot je eigen kennisgebied, maar is eigenlijk nog niet eerder in vergelijkbare vorm voorgekomen. Desondanks zijn de mogelijkheden en consequenties wel goed te overzien.
  3. Zwaarwegende, controversiële, ‘draaikolk’-vraagstukken:Het vraagstuk valt (deels) buiten je eigen kennisgebied en is niet eerder in vergelijkbare vorm voorgekomen. Het onderwerp is van zwaarwegend belang. Bovendien zijn de mogelijkheden en consequenties niet goed te overzien. Er bestaat een reële kans dat het vraagstuk zich als een draaikolk gaat ontwikkelen.
Bovenstaand onderscheid is niet leidend. De fout om alle vraagstukken maar als bekend te typeren is gemakkelijk gemaakt. Niemand wordt ontslagen van de verplichting om na te blijven denken. Een praktische manier om hier mee om te gaan is om ook iemand anders te laten beoordelen of vraagstukken bekend, ongebruikelijk of zwaarwegend-controversieel zijn. Onderdeel van de beoordeling is de mate waarin doelen helder zijn. Als doelen voor de betrokkenen niet helder zijn is zelden of nooit een doeltreffend afwegingsproces in gang te zetten. Dan moeten de doelen, op een passend niveau van abstractie en concreetheid, ge(her)formuleerd worden.
Exclusief voor leden
Geïnteresseerd in dit artikel? Log in!
En krijg toegang tot dit artikel en andere besloten delen van de website, met o.a. de kennisbank, beeldenbank en onderzoekspublicaties.
Vorige artikel Volgende artikel