Met eenvoudige metingen is aan te tonen of het water een verhoogd risico vormt voor de gezondheid van mensen. Hiervoor worden vaak indicatoren gebruikt. Dit onderdeel beschrijft de in deze studie meegenomen indicatoren.

Indicatoren voor fecale verontreiniging in water
E. coli en intestinale enterococcen zijn bacteriën die in de ontlasting van mensen en dieren zitten. De meeste van deze bacteriën zijn goedaardig, zij maken mensen niet ziek. E. coli en intestinale enterococcen worden ook wel indicatorbacteriën voor fecale verontreiniging genoemd. Zij tonen aan of er ontlasting in het water zit. Hoe hoger de concentratie van deze indicatoren in water is, des te meer ontlasting in het water zit en des te groter de kans dat ook ziekteverwekkende micro-organismen in het water aanwezig zijn.

Zwemwaterrichtlijn
De Europese zwemwaterrichtlijn gebruikt deze indicatoren om officiële zwemwaterlocaties in Nederland in te delen in de vier kwaliteitsklassen ‘uitstekend’, ‘goed’, ‘aanvaardbaar’ en ‘slecht’. Bij de kwaliteitsklasse ‘goed’ moet het 95% percentiel van alle metingen in een zwemseizoen voldoen aan een concentratie E. coli lager dan 1.000 kve (kolonievormende eenheden)/100 ml en/of 400 kve/100 ml voor intestinale enterococcen1. Uit epidemiologische studies (waarbij in kaart is gebracht of mensen daadwerkelijk ziek worden van zwemmen) blijkt dat mensen die in water zwemmen dat ernstiger verontreinigd is dan deze waarden een verhoogd risico hebben op maag-darmklachten (zie ook het kader). Voor fonteinen en bedriegertjes bestaan geen richtlijnen, daarom is de zwemwaterrichtlijn gebruikt om water in de openbare ruimte in te delen in kwaliteitsklassen.

Achtergrond van zwemwaterrichtlijn
De zwemwaterrichtlijn is gebaseerd op epidemiologische studies die zijn uitgevoerd in Nederland, Engeland en Duitsland2. Uit deze studies blijkt dat mensen die zwemmen in water dat fecaal verontreinigd is een verhoogd risico hebben op maag-darmklachten. Als drempelwaarde voor deze richtlijn is gekozen voor een concentratie E. coli hoger dan 1.000 kve (kolonievormende eenheden)/100 ml en/of 400 kve/100 ml voor intestinale enterococcen1. Deze norm is een politieke afweging tussen wat praktisch haalbaar is en wat gezondheidstechnisch wenselijk is2.


Indicator voor microbiële verontreiniging in lucht
Endotoxines zijn bestanddelen van de celwand van bepaalde bacteriën. Deze bacteriën zijn aanwezig in planten en in darmen van mens en dier. Endotoxine wordt gebruikt als een indicator om verontreiniging in de lucht te meten en om luchtkwaliteit te beoordelen in gebouwen, zoals stallen, bakkerijen en afvalwaterzuiveringen. De concentratie endotoxine rond afvalwaterzuiveringen bedraagt 20-30 endotoxine units per kubieke meter (EU/m3). Hierbij kunnen werknemers last krijgen van hoofdpijn, keelpijn, hoesten en griepachtige verschijnselen3.
 

1 CEC. Directive 2006/7/EC of the European Parliament and of the Council of 15 February 2006 concerning the management of bathing water quality and repealing Directive 76/160/EEC. Official Journal of the European Union 2006, L64, 37-51.
2 Kay, D., Bartram, J., Prüss, A., Ashbolt, N., Wyer, M.D., Fleisher, J.M., Fewtrell, L., Rogers, A., Rees, G. Derivation of numerical values for the World Health Organization guidelines for recreational waters. Water Res. 2004, 38 (5), 1296-1304.
3 Smit, L.A.M., Spaan, S., Heederik, D. Endotoxin exposure and symptoms in wastewater treatment workers. Am. J. Ind. Med. 2005, 48 (1), 30-39.

Exclusief voor leden
Geïnteresseerd in dit artikel? Log in!
En krijg toegang tot dit artikel en andere besloten delen van de website, met o.a. de kennisbank, beeldenbank en onderzoekspublicaties.
Vorige artikel Volgende artikel