Handhaven is te omschrijven als: met communicatie en toezicht stimuleren en zo nodig met bestuurs- of strafrechtelijke middelen afdwingen dat bewoners en bedrijven de regels van de (milieu)wetgeving naleven. Kortom, alle handelingen die normconform gedrag bewerkstelligen. Uiteindelijk handhaaft het bevoegd gezag de lozingsregels om milieurendement te behalen. Tenslotte moet de overheid op grond van de Wet milieubeheer (Wm) het belang van milieubescherming zo goed mogelijk dienen.

Handhavingsaspecten

Alle lozingen in de riolering vallen binnen de reikwijdte van de Wm. Hiervoor is meestal de gemeente bevoegd gezag, in enkele gevallen bij grotere inrichtingen de provincie of de minister van Infrastructuur en Waterstaat. Voor gemeenten houdt meestal de regionale uitvoeringsdienst (RUD) of omgevingsdienst toezicht op de naleving van de lozingsregels. Aspecten die daarbij een rol spelen, zijn bijvoorbeeld:

  • controle op foutieve aansluitingen;
  • verstoppingen in de riolering voorkomen;
  • hemelwaterverontreiniging voorkomen;
  • de samenstelling van het afvalwater;
  • temperatuur;
  • debieten.

Bestuursrechtelijk handhaven

Handelen (of nalaten) in strijd met een wettelijk voorschrift (zoals een bepaling in een gemeentelijke verordening), een maatwerkvoorschrift of een zorgplicht is bestuursrechtelijk handhaafbaar. In de praktijk gebruikt de gemeente met name een last onder dwangsom of onder bestuursdwang (bijvoorbeeld stillegging).

Strafrechtelijk handhaven

Overtredingen in de zin van de Wet op de economische delicten (Wed) zijn strafrechtelijk te handhaven, ook als deze niet met opzet zijn begaan. Zo is het niet opzettelijk bouwen van een bouwwerk zonder een omgevingsvergunning bouwen een economisch delict en als zodanig strafbaar. Als opzettelijk zonder deze vergunning is gebouwd, kan de straf wel hoger zijn. Maar voor de handhaving van lozingen in de riolering is de mogelijkheid van strafrechtelijke handhaving niet of nauwelijks van belang. Bestuursrechtelijke handhaving past vaak veel beter bij de aard van de overtredingen. In de praktijk komt strafrechtelijke handhaving van lozingsregels alleen voor bij bedrijven die opzettelijk de milieuregels overtreden. Vaak begaan zij dan nog diverse andere milieudelicten en speelt de overtreding van lozingsregels een ondergeschikte rol.

Handhavingsbeleid

Veel gemeenten hebben beleid voor milieuhandhaving opgesteld. Dit beleid beschrijft:

  • de gemeentelijke inzet bij het voorkómen van overtredingen, bijvoorbeeld door communicatie (zie Preventieve handhaving);
  • de toezichtstrategie, waarin de gemeente onder meer aangeeft hoe vaak zij welke bedrijven bezoekt;
  • de sanctiestrategie, waarin de gemeente bijvoorbeeld beschrijft wanneer zij volstaat met een waarschuwing en wanneer zij direct een last onder dwangsom of onder bestuursdwang oplegt.

De toezicht- en sanctiestrategie vormen de repressieve handhaving.

Exclusief voor leden
Geïnteresseerd in dit artikel? Log in!
En krijg toegang tot dit artikel en andere besloten delen van de website, met o.a. de kennisbank, beeldenbank en onderzoekspublicaties.
Vorige artikel Volgende artikel