Werking
Open asfaltbeton kunt u toepassen als funderingslaag (zoals bij snelwegen) maar ook als verhardingsmateriaal. De laag krijgt in dat laatste geval een grotere dikte van 15 tot 18 cm. Bij het aanbrengen bedraagt het poriëngehalte 25%, maar onder invloed van verkeer loopt dit terug naar 8-16%, waarop het zich stabiliseert.

Graskeien of grastegels zijn elementen van beton of kunststof met een graatstructuur. Door de openingen in de elementen kan het water infiltreren. In de openingen kan gras groeien of u kunt de openingen vullen met een materiaal als grind. Het onderhouden van de voorziening is echter lastig en zal veelal handmatig moeten gebeuren.
 
De volgende processen bepalen de zuiverende werking van doorlatende verharding:
 
  • filterende werking van de doorlatende verharding en funderingslaag;
  • adsorptie aan reactieve deeltjes in de fundering en de ondergrond (met name organisch stof, metaaloxides en kleideeltjes);
  • afbraak door microbiële omzettingsprocessen.
Er is nog betrekkelijk weinig bekend over de zuiverende werking van doorlatende verharding. Om de infiltratievoorziening goed te laten functioneren, moet de voorziening aan een aantal eisen voldoen:
  • met het oog op de gewenste emissiereductie moet de belasting met verontreinigingen per m3 funderings- en bodemmateriaal beperkt zijn;
  • bij overschrijding door de vuilconcentraties van de gestelde normen, moet u de toplaag van de infiltratievoorziening vervangen.

Zuiveringsrendementen

In Engeland (Schlüter, et.al.) is gemeten aan de concentraties van het water dat uit de funderingslaag infiltreert. De kwaliteit van het instromende water is niet bekend. De gemeten concentraties liggen onder de MTR en aanzienlijk (factor 10) onder de in Nederland gemeten concentraties voor afstromend hemelwater. Hieruit concluderen wij voorzichtig dat de doorlatende verharding een hoog rendement heeft voor de verwijdering van metalen.
 
In vergelijking met een oppervlakte infiltratievoorziening is de buffercapaciteit voor het vasthouden van verontreinigingen waarschijnlijk aanzienlijk lager.
 

Ontwerp

bergingsfunctie
In de stedelijke waterhuishouding zal het bergingsvraagstuk de komende tijd een steeds belangrijkere rol gaan spelen. Door toename van de neerslag(intensiteit) en de toenemende verstedelijking zullen gemeenten en waterschappen meer berging moeten creëren om wateroverlast te voorkomen. Als de doorlatende verharding ook een rol moet spelen in het creëren van berging, dient u de gewenste berging in de funderingslaag van de verharding en het oppervlaktewater, bij voorkeur door middel van een integrale afweging, te laten bepalen.

te behandelen hoeveelheid water
Vanuit het oogpunt van de belasting op oppervlaktewater kunt u aanhouden dat maximaal 10% van het afstromende water (circa 60 mm) ongezuiverd mag overstorten op oppervlaktewater.

De volgende eisen c.q. aanbevelingen hebben betrekking op het functioneren van de doorlatende verharding. Voor de dimensionering van de doorlatende verharding onderscheiden wij twee fasen in het infiltratieproces.
 
infiltratie van de verharding naar de fundering
De infiltratiecapaciteit van de schone verharding is zeer hoog, meer dan 4500 l/(s.ha). Door vervuiling kan de infiltratiecapaciteit aanzienlijk afnemen. Wij adviseren om voor de ontwerpcapaciteit maximaal 10% van de maximale capaciteit aan te houden. De ontwerp infiltratiecapaciteit moet meer dan 90 l/(s.ha) bedragen.
 
infiltratie van fundering naar ondergrond
De dimensionering van de funderingslaag kunt u op dezelfde wijze benaderen als bij ondergrondse infiltratievoorzieningen.

rekenwaarde doorlatendheid ondergrond
De doorlatendheid van de ondergrond moet u laten bepalen aan de hand van boringen en infiltratieproeven. Met het oog op de onzekerheden in de praktijk en het teruglopen van de infiltratiecapaciteit door vervuiling gebruikt u een veiligheidsfactor van 2 of 3 op de gemeten waarde.
 

berging en infiltratieoppervlak
Het beste realiseert u een minimale berging van 15 mm in de infiltratievoorzieningen.

overloopvoorziening
De voorziening moet beschikken over een overloopvoorziening, voor het geval dat de verharding onvoldoende infiltratiecapaciteit heeft, of de funderingslaag onvoldoende berging.  Aan de funderingslaag dient u hoge eisen te stellen. Enerzijds moet de structuur open zijn om voldoende berging te creëren. Dit betekent bijvoorbeeld dat de fijne (0) fractie moet zijn verwijderd. Anderzijds moet de laag voldoende stabiliteit garanderen.

Beheer
Halfverhardingen, zoals grasbetonstenen, of honingraatplaten worden vaak toegepast op parkeervakken. In woonwijken kan dit problemen opleveren bij het maaien van het gras. De ervaring is dat vaak auto’s blijven staan waardoor het onderhoud moeilijk is. Bij bedrijventerreinen is dit geen groot probleem, indien men buiten kantoortijd maait.

In woonwijken kunnen langparkeerders er voor zorgen dat de grasmat niet goed groeit. Hierdoor kan de voorziening dichtslibben en kan een modderpoel ontstaan.
 

Overig
Doorlatende verharding scoort matig op het gebied van calamiteiten. De verontreinigingen die vrijkomen verdwijnen snel onder het oppervlak. Daar vangt het onderliggende materiaal ze waarschijnlijk voor een aanzienlijk deel ondiep af. Het verwijderen van de verontreinigingen onder de wegconstructie is tamelijk omslachtig. De kans op illegale lozingen en verkeerde aansluitingen is erg klein door de bovengrondse aanvoer. 

Uit de praktijk blijkt dat de zeer doorlatende verharding in de aanlegfase gemakkelijk verstopt kan raken door de vervuiling die in de wijk tijdens de bouwfase aanwezig is. Het verdient uit dit oogpunt de voorkeur de bestrating zo laat mogelijk aan te leggen en geen bouwverkeer op de aangelegde bestrating toe te laten. Ook bij de aanvoer en tijdelijke opslag van het materiaal mag het niet vervuilen met sediment of anderen verontreinigingen.
Exclusief voor leden
Geïnteresseerd in dit artikel? Log in!
En krijg toegang tot dit artikel en andere besloten delen van de website, met o.a. de kennisbank, beeldenbank en onderzoekspublicaties.
Vorige artikel Volgende artikel