Gemeenten pakken regenwateroverlast aan

In 2016 hadden delen van Nederland al vroeg een heftig stortbuienseizoen. Veel mensen vragen zich af wat gemeenten doen om regenwateroverlast tegen te gaan en welke rol waterschap en bewoners hebben. Voor geïnteresseerden binnen en buiten het vakgebied geven we de stand van zaken.

Visie op klimaatverandering
Door klimaatverandering krijgen we vaker lokale, hevige regenbuien. Het is onvermijdelijk dat hierdoor soms overlast ontstaat. De ondergrondse riolering heeft, net als andere infrastructuur, uit het oogpunt van doelmatigheid bewust een bepaalde capaciteit. Als de rioolbuizen vol zijn, gaat de bovengrondse ‘riolering' werken: straten, parkeerterreinen en openbaar groen. Het water wacht daar op afvoer en is in korte tijd weer weg. Water op straat is dus een belangrijke vorm van waterberging en een essentieel deel van de oplossing, hoe hinderlijk het soms ook is. Maar schade (bijvoorbeeld doordat water huizen instroomt of vanuit het riool op straat komt) moeten we zo veel mogelijk voorkomen. Dat erkennen gemeenten ook. Al in 2007 verscheen de algemeen geaccepteerde visie van Stichting RIONED Klimaatverandering, hevige buien en riolering, met daarin een beschrijving van de aanpak.

Gemeentelijke maatregelen en investeringen
De maatregelen van gemeenten zijn erop gericht om schade te voorkomen. Zij vergroten de afvoercapaciteit waar mogelijk en doelmatig en vergroten de tijdelijke berging waar nodig. Uit de landelijke RIONEDinventarisatie Gemeentelijke aanpak regenwateroverlast uit 2015 blijkt dat vrijwel alle gemeenten al maatregelen hebben getroffen en in de toekomst meer maatregelen verwachten te (moeten) nemen.
Gemeenten nemen de volgende maatregelen:

  • aparte regenwaterriolen aanleggen;
  • tijdelijk water bergen in het groen en op straat;
  • obstakels (zoals verkeersdrempels) weghalen die afstroming belemmeren;
  • kolken extra reinigen;
  • regenwater afkoppelen van de gemengde riolering.

Structureel besteden gemeenten ongeveer een derde van de investeringen voor hun watertaken (mede) om de verwerking van regenwater te verbeteren. In 2014 was 31% van de investeringen geheel of deels gericht op het tegengaan van regenwateroverlast. Dat is 280 miljoen euro op een totaal van 900 miljoen euro.

Riooloverstorten: verminderde vuilemissie
Een gemengd rioolstelsel kan niet zonder riooloverstorten om wateroverlast en -schade te voorkomen. Met een uitgebreid maatregelenprogramma hebben gemeenten de afgelopen decennia bij alle overstorten de vuilemissies teruggedrongen. Extra maatregelen zijn genomen bij knelpunten voor de waterkwaliteit of de gezondheid van mens en dier. Gemeenten hebben meer dan 5 miljard euro geïnvesteerd in emissiebeperkende maatregelen, zoals bergbezinkbassins. Eventuele nieuwe waterkwaliteitsproblemen door overstorten komen in beeld in de stroomgebiedbeheerplannen voor de Kaderrichtlijn Water (KRW). Gemeente en waterschap bekijken dan samen of, en zo ja welke, aanvullende maatregelen nodig zijn.

Schade-uitkeringen door verzekeraars
Een verzekering is nuttig en noodzakelijk om het restrisico en de zeer extreme situaties op te vangen. Gelukkig zijn de schade-uitkeringen door verzekeraars slechts beperkt gestegen en vormen ze nog steeds maar een klein deel van het totaal van opstal- en inboedelschade. De schade-uitkeringen vanwege hevige buien zijn aanzienlijk lager dan de investeringen van gemeenten om schade te voorkomen. De gegevens van de verzekeraars zijn voor gemeenten nuttig om inzicht te krijgen in de problemen. Gemeenten kunnen de samenwerking met schadeverzekeraars nog verder versterken.

Verantwoordelijkheid bewoners
Op grond van de bouwregelgeving hebben particuliere eigenaren en bewoners een eigen verantwoordelijkheid om hun gebouw te beschermen tegen regenwater. Stichting RIONED heeft een filmpje gemaakt over mogelijke problemen die bij (hevige) regen kunnen ontstaan en de belangrijkste maatregelen die bewoners kunnen nemen (ontluchting, pomp en terugslagklep, ontlastput, lage tuin, drempel voor de deur).

Taak waterschap
Waterschappen moeten zorgen voor voldoende berging en afvoer in het regionale watersysteem, zodat bebouwd gebied het water kwijt kan. Stagnatie van water in het watersysteem kan in het stedelijk gebied  grote gevolgen hebben. Ook moeten waterschappen voorkomen dat steden en dorpen onderlopen door water dat uit landelijk gebied (terug)stroomt. Bijvoorbeeld doordat overstorten in omgekeerde richting werken: oppervlaktewater dat bij stijging van het waterpeil in het riool loopt. Gemeenten en waterschappen stemmen onderling af wie welke maatregelen neemt tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten.

Eigen afweging maken
Gemeenten handelen naar de feitelijke problemen door extreme buien. Gemeenten inventariseren meldingen, wegen nut en noodzaak van maatregelen af, nemen maatregelen en groeien mee met de feitelijke gebeurtenissen. Zoals met zo veel dingen in het leven is niet alles meteen perfect. Niet alles is meteen op te lossen en de gemeente kan en moet een afweging maken tussen maatregelen, (rest)risico op schade en kosten.

Meer informatie
Er is veel vakkennis beschikbaar en in ontwikkeling voor de professionals én informatie voor publiek en bestuur. Bijvoorbeeld de factsheet Kennis over klimaatverandering van Stichting RIONED.


Kennisbank


U Bezocht Onlangs


GEEF UW SUGGESTIE