Gegevensbeheer

De organisatie van Gegevensbeheer hangt mede af van de frequentie en regelmaat waarmee gegevens wijzigen. Gaat het om een continue stroom van wijzigingen, dan ligt verankering in de dagelijkse werkprocessen voor de hand. Maar bij een kleine of onregelmatige hoeveelheid gegevenswijzigingen is dat niet eenvoudig. Dan kunt u kiezen om de gegevens incidenteel (projectmatig) aan te passen of de stroom gegevenswijzigingen te verbreden met gegevens uit aanpalende vakgebieden (bijvoorbeeld weg- en groenbeheer).

Omdat gegevensbeheer in de basis een continu proces is, verdient een goede verankering in de dagelijkse werkprocessen de voorkeur. Daarbij moet u de bevoegdheden, taken en verantwoordelijkheden van alle betrokkenen goed afbakenen en vastleggen. De praktijk is op dit punt vaak weerbarstig. Bij oplevering van (grote) bouwprojecten kan de stroom gegevenswijzigingen plotseling zeer groot zijn. In dergelijke gevallen wordt soms in één keer een gegevensbestand aangeleverd, waarvan de volledigheid, consistentie en betrouwbaarheid niet altijd even goed gewaarborgd zijn.

Aandachtspunten

Aandachtspunten voor kwalitatief goed gegevensbeheer zijn:

  • bronvermelding: noodzakelijk om een oordeel te geven over de betrouwbaarheid en nauwkeurigheid;
  • nauwkeurigheid: deze komt overeen met het doel waarvoor u de gegevens gebruikt;
  • volledigheid: onvolledige gegevens leiden tot onvolledige informatievoorziening en verkeerde beslissingen;
  • betrouwbaarheid: de gegevens moeten zonder aanvullende controle bruikbaar zijn;
  • consistentie: de betekenis en vastlegging van gegevens en de onderlinge samenhang moeten eenduidig zijn;
  • mutatiefrequentie: om de actualiteit van de gegevens te waarborgen, zijn duidelijke procedures voor verwerking en vastlegging noodzakelijk.

Andere belangrijke aandachtspunten zijn:

  • Leg bij de registratie van inspectiegegevens (resultaten) altijd het inspectiedoel vast.
  • Leg de gegevens uit een opleveringsinspectie vast met een speciale aanduiding. Anders komt een eventueel geaccepteerd gebrek steeds opnieuw in een beoordeling terug.
  • Zorg ervoor dat u de oude gegevens in een beheerbestand niet overschrijft. Bewaar oude gegevens, inclusief de registratie van het inspectiedoel. Zo kunt u mogelijk trends in de ontwikkeling van de kwaliteit van het rioolstelsel ontdekken.

Het blijkt in de praktijk een lastige opgave om de gegevens die nodig zijn voor een goed gegevensbeheer kwalitatief op peil te houden. Bij veel beheerders treedt een achterstand op doordat zij wijzigingen niet (tijdig) actualiseren, bijvoorbeeld wijzigingen door:

  • aanleg;
  • vervanging en renovatie;
  • uitgevoerd onderhoud;
  • uitgevoerde inspecties;
  • meet-/monitoringsgegevens.

Ook gaan inspectiebedrijven regelmatig het veld in met onvolledige of zelfs onjuiste gegevens.

Ontwikkeling GWSW

Stichting RIONED hecht groot belang aan goed gegevensbeheer en heeft daarom sterk ingezet op de ontwikkeling van het GegevensWoordenboek Stedelijk Water (GWSW). Met het GWSW is een belangrijke stap gezet om gegevens en kennis op het gebied van rioleringsbeheer te borgen, kunnen uitwisselen en ontsluiten. Het GWSW is een semantisch model. Een semantisch model bevat een verzameling begrippen en hoe deze onderling met elkaar in verband staan. De grote kracht van deze modellen is de mogelijkheid om zowel de objecten als de kennis over die objecten in één model op te nemen. Een semantisch model bestaat uiteindelijk uit een grote verzameling feiten, aangevuld met definities en domeinen. Datasets conform dat sematische model worden daarmee ook verzamelingen van alle relevante gegevens van objecten en systemen.

Groot voordeel van zo’n model is dat we bijvoorbeeld bij riolering niet alleen het systeem kunnen modelleren maar ook alle relevante kennis daarover. In het model passen ook beschrijvende documenten (“hoe ziet een afsluiter eruit?”) en van toepassing zijnde normering. In het GWSW onderscheiden we meerdere domeinen. De toestandsaspecten BAA, BAB, enz. vanuit de NEN-EN 13508-2 zullen bijvoorbeeld niet relevant zijn voor een hydraulische modelleur. Ook kan een hydraulische modelleur (in elk geval in theorie) andere terminologie hanteren dan een inspecteur. De domeinenstructuur bakent een deel van het model af voor specifiek gebruik. Een breed model als het GWSW kan alleen functioneren als het een open en levend systeem is. Daarom krijgt iedere gebruiker de mogelijkheid eigen ideeën aan het model toe te voegen, die dan in een later stadium onderdeel van het standaardmodel kunnen worden. De onderliggende techniek van het GWSW is linked data, dat is gebaseerd op de ORO-methodiek (NEN ISO 3610). Dat is een verzameling feiten waarbij elk feit een Object-Relatie-Object bevat. Meer (actuele) informatie over het GWSW vindt u op Gegevenswoordenboek Stedelijk Water.

Standaarduitwisselingsformaat GWSW-RIBx

De gegevens van het inspectiebedrijf krijgt u digitaal aangeleverd in het standaarduitwisselingsformaat GWSW.RibX, dat door Stichting RIONED is ontwikkeld. Hierin staan alle codes uit de NEN-EN 13508-2. Het RibX is geschikt voor gebruik bij zowel de NEN-EN 13508-2 als de NEN 3399 (2004- en 2015-versie). Conversie vanuit verouderde SUF-RIB-bestanden naar RibX is mogelijk met de conversietool die Stichting RIONED daartoe kosteloos beschikbaar stelt.

Exclusief voor leden
Geïnteresseerd in dit artikel? Log in!
En krijg toegang tot dit artikel en andere besloten delen van de website, met o.a. de kennisbank, beeldenbank en onderzoekspublicaties.
Vorige artikel Volgende artikel