Gezondheidsrisico’s

In het Nederlandse gas-, waterleiding- en rioolnet ligt ongeveer 35.000 kilometer asbestcementleidingen (AC-buizen). Sinds enkele decennia is bekend dat er ernstige nadelen aan asbest kleven. Werknemers die met asbest werken, moeten de gezondheidsrisico's daarvan kennen en vooral weten hoe je er veilig mee om kunt gaan. Strikte voorzorgsmaatregelen zijn noodzakelijk bij het verwijderen, afvoeren, onderhoud en reparatie aan AC-leidingen.

Het Werkplan noemt de volgende algemene veiligheidsvoorschriften:

  • asbestcement buizen niet bewerken als dat niet echt nodig is;
  • het materiaal liever knippen dan zagen;
  • met de hand bewerken of machinaal met een laag toerental;
  • het materiaal tijdens verspanendende werkzaamheden zoveel mogelijk nat houden met water;
  • het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen voor zover noodzakelijk.

Asbesteigenschappen

Asbest is een stevig, makkelijk verwerkbaar en toch betrekkelijk licht materiaal. Het heeft dus voldoende goede eigenschappen om als grondstof te dienen. Maar asbest is ook een gevaarlijke stof. Asbestvezels zijn namelijk schadelijk voor het menselijk lichaam.

Toepassingen

Asbest werd in veel bouwmaterialen verwerkt. Zeker 80 procent van de totale asbestproductie zit verwerkt in AC-leidingen, bouwplaten, tegels, dakplaten, pleisters en kitten. Maar ook in vloerbedekking, in pakkingen en remvoeringen van auto's en motoren.

Paal en perk

Per 1 juli 1993 is het verboden om asbest te verwerken en in voorraad te houden. Onderhoud en reparatie aan bestaande AC-leidingen en het verwijderen daarvan is echter wel toegestaan.

Blootstelling aan asbest kan tot de volgende aandoeningen leiden:

  • Asbestose (stoflongen) - Verlaging van de longcapaciteit waardoor overbelasting van het hart kan optreden, ook wel stoflongen genoemd.Deze aandoening kan verergeren, ook wanneer geen blootstelling aan asbest meer plaatsvindt. De kans op asbestose neemt evenredig toe met de concentratie en duur van de blootstelling aan asbest. Aantoonbare longfunctieveranderingen worden bij lichte vormen van asbestose meestal niet aangetroffen. Asbestose kan door elke soort asbest ontstaan.
  • Longkanker - Hoe langer blootgesteld aan asbest, hoe groter de kans op dit ziekteverschijnsel. Roken tezamen met blootstelling aan asbest verhoogt de kans op longkanker aan-zienlijk. Tussen het moment van eerste blootstelling en het optreden van deze ziekte kan een periode langer dan 10 jaar verstrijken.
  • Mesothelioom - Een vorm van kanker van het long- of buikvlies.Het is een vrij zeldzaam voorkomend ziektebeeld. Ongeveer 80% van de gevallen is terug te voeren op blootstelling aan asbest. De ziekte kan zich pas na 10 tot 60 jaar na het moment van eerste blootstelling openbaren.Lange dunne vezels (langer dan 10-20 μm en diameter 0,1 – 0,3 μm) spelen de belangrijkste rol bij het veroorzaken van mesotheliomen, indien hun chemische of fysische eigenschappen zodanig zijn dat ze in het lichaam intact blijven.
  • Pleurale plaques - Deze verdikkingen van het borstvlies worden in verhoogde frequentie gevonden bij aan asbest blootgestelden. Het risico op pleurale plaques is onder andere afhankelijk van de mate en duur van de blootstelling aan asbest. Doordat de asbestconcentraties in het verleden hoger waren, komt deze ziekte vooral bij oudere werknemers voor. Echter ook onder niet aan asbest blootgestelden komen pleurale plaques voor. Op zichzelf hebben geen effect op de levens-verwachting, voorzover zij de longfunctie niet beïnvloeden.

(Bron: het Arbo-Informatieblad ‘Asbest’. Uitgave: Sdu Uitgevers, onder auspiciën van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid).

Ten slotte

Veiligheid bij het werken met AC-leidingen staat voorop. Om die veiligheid te garanderen heeft de overheid eisen opgesteld. Er is onderzocht aan hoeveel asbest de werknemer in de praktijk wordt blootgesteld. De blootstelling in de praktijk is aanzienlijk veel lager dan de toch al zeer scherp gestelde grenswaarde en valt in de laagste risicoklasse 1. Er zijn optimale werkvoorschriften opgesteld, die zijn beschreven in het Werkplan. Wie zich strikt houdt aan deze werkvoorschriften, loopt geen verhoogd gezondheidsrisico. Op de werkplek dient een exemplaar van het Werkplan aanwezig te zijn.

Informatie over astbesthoudende voegenkit is nog niet opgenomen in de kennisbank. Alle beschikbare informatie over asbesthoudende voegenkit vindt u voorlopig via het hoofdmenu bij onderzoek.

Exclusief voor leden
Geïnteresseerd in dit artikel? Log in!
En krijg toegang tot dit artikel en andere besloten delen van de website, met o.a. de kennisbank, beeldenbank en onderzoekspublicaties.
Vorige artikel Volgende artikel