Bij een (probabilistische) risicoanalyse wordt eerst de waarschijnlijkheid van gevaarlijke gebeurtenissen gekwantificeerd. Daarna worden de gevolgen van iedere gebeurtenis gekwantificeerd. Uiteindelijk wordt het risicobepaald, zowel voor individuen, als voor de maatschappij. Er is daarbij een (soms groot) verschil tussen technische en sociale beoordeling van risico’s. Risico’s worden in de maatschappij vaak ervaren op basis van irrationele gronden.
 
Een goede risicoanalyse kenmerkt zich door:
  1. Zorgvuldigheid;
  2. Analyse van potentiële maatschappelijke reacties;
  3. Een totaalafweging waarbij maatschappelijke reacties even zwaar wegen als de risicoanalyse zelf;
  4. Gebruik van strategische of groep-beslistechnieken;
  5. Open en eerlijke communicatie, met de nadruk op consequenties en veiligheid i.p.v. risico’s.
Risicoanalyses zijn vooral geschikt voor situaties waarin een keuze gemaakt moet worden tussen potentieel gevaarlijke alternatieven. Het is van groot belang dat dergelijke afwegingen goed geregistreerd worden, zodat de afweging ook onder het kritische oog van het grote publiek reproduceerbaar is. Een belangrijke beperking van risicoanalyses ligt in de menselijke houding ten opzichte van risico’s. Kenmerken daarvan zijn:
 
  1. Mogelijkheden met een zeer kleine kans van optreden worden genegeerd, ondanks de soms enorme consequenties van zo’n mogelijkheid;
  2. (On)waarschijnlijkheden worden bij voorkeur in woorden omschreven in plaats van in getallen;
  3. Risico’s worden gezien als negatief; waarschijnlijkheid is een neutralere term;
  4. Risico’s horen bij het maken van keuzes, maar van nature mijden beslissers in het algemeen juist risico’s;
  5. De houding ten opzichte van risico’s is afhankelijk van de omstandigheden; wie er heel goed of juist heel slecht voorstaat zal (onbewust) meer risico’s nemen dan iemand die net positief staat.
Zie ook de opmerkingen over omgaan met (on)waarschijnlijkheid in het kader van Beslisbomen.

1 Er is een verschil tussen ‘kans’ en ‘risico’: een kans wordt pas een risico als er sprake is van blootstelling.
Exclusief voor leden
Geïnteresseerd in dit artikel? Log in!
En krijg toegang tot dit artikel en andere besloten delen van de website, met o.a. de kennisbank, beeldenbank en onderzoekspublicaties.
Vorige artikel Volgende artikel