Bent u klaar voor de WIBON?

Per 1 januari 2019 moet uw gemeente haar netwerkinformatie via het KLIC-WIN-systeem ontsluiten. Dat is goed (zelf) te doen, maar vraagt wel om wat aanpassingen.

De nieuwe wet tot wijziging van de Wet Informatie-uitwisseling ondergrondse netten (WION) is op 1 juli in werking getreden. Deze WIBON (Wet informatie-uitwisseling bovengrondse en ondergrondse netten en netwerken) vervangt daarmee de WION.

Verplichting tot centrale levering

De gemeenten zijn conform de WIBON netbeheerders, die de liggingsgegevens van hun netten vanaf uiterlijk 1 januari 2019 centraal digitaal moeten aanleveren en ontsluiten. Deze ontsluiting is nodig voor het KLIC-systeem (Kabels- en Leidingen InformatieCentrum) om graafschade te voorkomen én om te voldoen aan de Europese INSPIRE-verplichting (waarbij liggingsgegevens van openbare transportnetwerken (nutsvoorzieningen) continu en openbaar beschikbaar moeten zijn).

Hoewel de WIBON op 1 juli 2018 is ingegaan, hebben de netbeheerders extra tijd gekregen om zich voor te bereiden op de overgang naar de nieuwe situatie; de verplichting tot gegevensontsluiting geldt per 1 januari 2019. Dat is kort dag, dus uw gemeente moet snel bepalen hoe zij aan deze wettelijke verplichting gaat voldoen. Dat hoeft overigens niet ingrijpend te zijn. Vanaf 1 januari 2019 kunt u uw netgegevens centraal opslaan bij het Kadaster. Na 1 juli 2019 kunt u alleen nog vectordata aanleveren aan het Kadaster. Om goed voorbereid te zijn, is het al geruime tijd mogelijk om data en systeem te testen. Het dringende advies is dit tijdig te doen, zodat u straks op de juiste manier aangesloten kunt worden.

Hoe het was: WION en KLIC

De Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten (WION), ook wel grondroerdersregeling genoemd, trad in 2008 in werking. Vanaf toen was het verplicht om bij elke ‘mechanische grondroering’ een graafmelding bij KLIC te doen. Sindsdien gaven kabel- en leidingbeheerders:
  1. een belangengebied aan (voor gemeenten vaak het gehele gebied binnen de gemeentegrenzen);
  2. alle liggingsgegevens van hun (ondergrondse) kabels en leidingen digitaal aan een WION-serviceprovider. Vaak waren dit vectorbestanden in diverse structuren en uitwisselformaten, zoals dxf, shp of een databankformaat.
Een WION-serviceprovider zorgde ervoor dat deze gegevens continu beschikbaar waren voor de volgende informatie-uitwisseling:
  1. Zodra een grondroerder een graafbericht indiende bij KLIC, toetste KLIC welke netbeheerders een belang hadden.
  2. KLIC stuurde vervolgens het graafbericht door naar de WION-serviceprovider van de netbeheerders die een belang hadden.
  3. De WION-serviceprovider toetste of het graafbericht een kabel of leiding van de netbeheerder raakte. De provider stuurde binnen 24 uur een beheerinformatiebericht terug naar KLIC of er wel of niet een raakvlak was. Als er een raakvlak was, bevatte een beheerinformatiebericht de tekeningen met de liggingsgegevens in rasterformaat.
  4. KLIC bundelde vervolgens alle ontvangen tekeningen en stuurde deze in een zip-bestand naar de grondroerder.

Hoe het wordt: WIBON en KLIC-WIN

KLIC-WIN is het nieuwe programma van KLIC. Dit programma moderniseert de uitwisseling van kabel- en leidinginformatie volgens de WIBON en sluit systemen en processen beter aan op de Europese INSPIRE-richtlijn. Volgens de WIBON is de netbeheerder verantwoordelijk voor een centrale aanlevering van vectorinformatie van de netwerken bij KLIC. Deze aanlevering moet gebeuren in het IMKL2015-formaat. Het IMKL2015 is voor de rioleringsaspecten afgestemd met het Gegevenswoordenboek Stedelijk Water (GWSW) en daarnaast met het Risicoregister voor buisleidingen met gevaarlijke inhoud en de Europese regeling voor aanleg snel internet.

De belangrijkste voordelen van de nieuwe werkwijze zijn:
  • Alle relevante data zijn actueel en centraal aanwezig. Dus KLIC hoeft niet meer bij elk graafbericht de (decentrale) WION-serviceprovider te raadplegen. De informatie-uitwisseling met de grondroerder verloopt hierdoor veel sneller en efficiënter.
  • Slimme ontsluiting van (vector)informatie naar de grondroerder, bijvoorbeeld via apps, zal het aantal graafschades verminderen.
  • De informatie is direct beschikbaar voor de verplichte ontsluiting onder de INSPIRE-richtlijn, die een snelle reactietijd op informatieaanvragen vereist.
  • De informatie is ook direct beschikbaar voor nieuwe producten van KLIC, zoals de BGT-pastelkaart. Wat op deze kaart te zien is, moet de werkelijkheid zo goed mogelijk weergeven. Zo moeten kabels en leidingen goed zichtbaar zijn.

Kleinere rol WION-serviceproviders

In de nieuwe situatie van KLIC-WIN onder de WIBON is er geen wezenlijke rol meer voor WION-serviceproviders. De providers kunnen netbeheerders nog wel ondersteunen met het omzetten van hun datasets naar IMKL2015 en met de centrale aanlevering van die datasets. Maar het is efficiënter als centrale netbeheerders deze rol zelf uitvoeren, omdat:

  • Gemeenten deze rol in feite nu ook vervullen door de data bij de WION-serviceprovider aan te leveren.
  • Rioolbeheersystemen IMKL2015-bestanden kunnen maken, ook met andere thema’s.
  • Het kadaster het centraal aanleveren van IMKL2015 zeer goed faciliteert, via https://mijn.kadaster.nl. Die website biedt een goed werkende voorziening om de gemeentelijke IMKL2015-bestanden te uploaden, valideren, beoordelen en in productie te plaatsen.
  • De testfaciliteit op https://mijn.kadaster.nl al operationeel is en gemeenten dus komend halfjaar de aanlevering kunnen inregelen.
Hendrik Kingma (Riodesk) heeft de afgelopen jaren mede namens Stichting RIONED het KLIC-dossier gevolgd en meegedacht in de ontwikkeling van IMKL2015. Hij vertelt wat deze nieuwe werkwijze voor gemeenten betekent. ‘Gemeentelijke gebruikers van ons rioolbeheerprogramma Kikker zijn al geruime tijd aan het testen hoe de gemeenten op de juiste manier aangesloten kunnen worden op de KLIC-WIN-voorziening. Dat blijkt vlot te gaan. Kikker heeft een exportfunctie om riolering en andere thema’s als IMKL2015-dataset te exporteren. Die kan vervolgens simpel naar de KLIC-WIN-voorziening geüpload worden. Andere beheerpakketten kunnen dat ook inbouwen en zo de gemeenten ontzorgen.’

Actualiseren netinformatie

Het IMKL2015 voorziet in het netinformatiebericht. In figuur 1 ziet u welke gegevens in het IMKL2015 staan. Onder de figuur volgt een toelichting.
Figuur 1 QGIS-venster met IMKL2015-data gemeente Apeldoorn
Figuur 1 QGIS-venster met IMKL2015-data gemeente Apeldoorn

Toelichting figuur 1
  • Appurtenance: de knopen, zoals overstorten, gemalen, infiltratievoorzieningen, kunstwerken, uitlaten en kolken.
  • DiepteTovMaaiveld: de maatvoeringspunten met binnen-onderkant-buispeil.
  • ExtraGeometrie: de contouren van de appurtenances en mangaten (als deze zijn getekend binnen het beheerprogramma) en de contouren van de utilitylinks en rioolleidingen vanaf een op te geven buismaat.
  • Mangat: de rioolputten.
  • Rioolleiding: de rioolleidingen met als kenmerken onder meer materiaalsoort, diameter, drukklasse en stelseltype (gemengd, dwa, rwa, etc.).
  • Utiliteitsnet: de verschillende netwerken.
  • UtilityLink: de strengen van de diverse netwerken.
‘Het beheerprogramma van een gemeente plaatst het IMKL2015-XML-bericht automatisch in een zip bestand met dezelfde naam als het XML’, licht Kingma toe. ‘De naam van het XML-bestand met IMKL2015-formaat moet beginnen met ‘netinformatie’. Let hierop bij het testen! Het zip-bestand mag nu maximaal 500 Mb groot zijn. Na 1 januari 2019 zal de maximale grootte 2 Gb zijn. Dat is vooral relevant voor grote netbeheerders, zoals Enexis en KPN. Het grootste rioleringsbestand dat Riodesk tot nu toe heeft getest, is een zip-bestand van ‘slechts’ 7,5 Mb met de netwerken van de gemeente Apeldoorn. Deze dataset ziet u in figuur 2 en bevat de thema’s:
  • 76 km datatransport;
  • 75 km laagspanning;
  • 320 km riool onder druk;
  • 986 km riool onder vrijverval;
  • 3,5 km warmte;
  • 40 km overig (drainage).

Figuur 2 Weergave IMKL2015-dataset Apeldoorn in QGIS
Figuur 2 Weergave IMKL2015-dataset Apeldoorn in QGIS

Beknopte handleiding uploaden IMKL2015-bestanden

Nadat een beheerprogramma het zip-bestand conform IMKL2015 heeft gemaakt, kunt u met dit bestand de netinformatie bij KLIC actualiseren. Hiervoor gaat u eerst naar https://mijn.kadaster.nl en voert daar uw gebruikersnaam en wachtwoord in.

Na het inloggen klikt u op [Klic Netbeheerder Testdienst] en vervolgens op [NTD Actualiseren netinformatie] (bètaversie). Dan ziet u het statusoverzicht van eerdere netinformatiebestanden. Nadat u [Selecteer bestand] hebt aangeklikt, verschijnt een venster waarmee het juiste netinformatiebestand op uw computer geselecteerd wordt. Na selectie verschijnt de knop [Verstuur]. Door hierop te klikken, verstuurt u het bestand naar KLIC.

In het statusoverzicht zijn vervolgens de aanlevering en validatie door KLIC te volgen. Na ongeveer een minuut (afhankelijk van de drukte in het systeem) verschijnt een melding ‘Gereed voor beoordeling’ en een knop [Controleren]. Als u op deze knop klikt, ziet u een venster met kaarten en statistieken ten opzichte van voorgaande leveringen (zie figuur 3). Hiermee controleert u zelf of de laatste revisies zijn verwerkt en of de levering compleet is. Als er geen onvolkomenheden zijn, klikt u op [Goedkeuren], waarna KLIC de netinformatie in productie neemt.
Figuur 3 Venster met kaarten van huidige en nieuwe netinformatie
Figuur 3 Venster met kaarten van huidige en nieuwe netinformatie

Op de testlocatie van mijn.kadaster.nl staan ook instructies hoe u de KLIC-netinformatie en bijlagen (documenten) kunt actualiseren door deze in productie te plaatsen. Naast het netinformatiebericht kunt u pdf-documenten gerelateerd aan de netinformatie centraal opslaan bij KLIC en doorgeven aan de grondroerder.

Niet meer mogelijk in nieuwe situatie

In tegenstelling tot de oude WION-voorziening kunt u als gemeente in het IMKL2015 geen:
  • Contactinformatie opgeven, dus geen persoonsgegevens, telefoonnummers of e-mailadressen. Dit gaat voortaan via https://mijn.kadaster.nl bij het onderdeel Contactinformatie.
  • Standaardbrief met voorwaarden voor het grondroeren opgeven bij wel of geen raakvlak met het netwerk. Wel kunt u via https://mijn.kadaster.nl een URL registreren naar een eigen internetpagina waarop deze voorwaarden staan.

Actualiseren documenten (optioneel)

Als u als bronhouder pdf-documenten wilt doorgeven aan de grondroerder, moet u een zip-bestand met pdf-documenten centraal opslaan bij KLIC. Bij documenten kunt u denken aan: huisaansluiting, aansluiting, profielschets (van gestuurde boring) of verzoek tot contact. Als u hiervan gebruik wilt maken, is het belangrijk eerst de documenten centraal op te slaan voordat de netinformatie wordt geactualiseerd. In een apart XML-bestand zet u verwijzingen van objecten in het IMKL2015 naar de documenten. Dit bestand gaat samen met de documenten in een zip-bestand, dat via mijn.kadaster.nl centraal wordt geactualiseerd en opgeslagen.

Aansluitleidingen zo veel mogelijk meeleveren

Zodra gegevens over kolk- en huisaansluitingen bekend zijn, moet u deze onder de WIBON meeleveren. Via ‘Actualiseren documenten’ is het nog steeds mogelijk pdf-schetsen mee te leveren aan de grondroerder, maar u kunt ze beter digitaliseren en aan het netwerk toevoegen. Voor zover gegevens bekend zijn, moet u liggingsgegevens van huisaansluitleidingen in elk geval tot aan het ontstoppingsstuk/de erfgrens aanleveren. Als de ligging op het particuliere terrein ook digitaal beschikbaar is, dan is het advies deze informatie ook gewoon mee te leveren.

B2B-oplossing voor automatische uitlevering

KLIC biedt ook een zogenaamde Business to Business-oplossing. Hiermee kunt u het actualiseren van netinformatie vanuit een beheerpakket geheel automatisch en met vaste regelmaat laten uitvoeren. Kingma denkt dat deze oplossing – zeker de eerste tijd – minder interessant is voor gemeentelijke netbeheerders, ‘omdat er dan geen formeel moment van vrijgeven is. Bij het handmatig in productie stellen is er altijd even een moment van controle en vrijgave. Daarnaast wijzigen de gemeentelijke netwerken niet dagelijks. Onze ervaring is dat de meest actieve beheerders wekelijks uploaden naar de WION-service. Begin daarom al in 2018 met het handmatig testen volgens bovenstaande procedure, zodat u na 1 januari 2019 gecontroleerd de netwerkinformatie in productie kunt plaatsen bij KLIC. Hiervoor moet u ook intern procedureel organiseren hoe en hoe vaak de KLIC-informatie bijgehouden gaat worden. Daarbij kunt u altijd nog kijken of een automatische B2B-oplossing handig is.’

Gevoerde berichtenverkeer zichtbaar

Om het door KLIC, namens de centrale netbeheerder, gevoerde berichtenverkeer te volgen, stelt KLIC een REST-API beschikbaar. Met software waarin deze REST-API is verwerkt, kunt u als bronhouder het gevoerde berichtenverkeer bij KLIC opvragen en bekijken.

Meer informatie over KLIC-WIN
Meer informatie over INSPIRE

Kennisbank


U Bezocht Onlangs


GEEF UW SUGGESTIE