OPINIE HUGO GASTKEMPER

Samenwerking ontketend (januari 2015)

'Verbind waterketen en watersysteem' beveelt de visitatiecommissie aan. Dat is een belangrijke erkenning van de inbedding van stedelijk water in ruimte, open water, bodem, leefbaarheid en economie.

 

De Visitatiecommissie heeft niet meer dan drie aanbevelingen gedaan en daarvan vind ik de meest fundamentele het weer bij elkaar brengen van keten en systeem. Het strikte onderscheid tussen keten en systeem is een typisch Nederlands fenomeen, dat niet is gebaseerd op inhoud, maar op  institutionele belangen. Er is in werkelijkheid één watersysteem en daarbinnen kun je -zo nodig- deelsystemen onderscheiden, waaronder het kunstmatig watersysteem van drinkwater en afvalwater.

We mogen ons eindelijk ontketenen; de Visitatiecommissie nodigt ons er toe uit. Het loslaten van de waterketen is een mentale bevrijding die ruimte en nieuwe kansen geeft.

In het stedelijk waterbeheer  is het ophalen van het gebruikte drinkwater (afvalwater) niet het probleem, maar het regen- en grondwater. Daar liggen de grootste uitdagingen vanwege klimaatverandering, zetting en droogte. Door betere beheersing van de hoeveelheid water is nog veel maatschappelijke meerwaarde toe te voegen in de vorm van betere leefbaarheid, goed investeringsklimaat, behoud van woningen, waardering van open water en bescherming tegen wateroverlast. Bij de zuivering is de toename van meerwaarde juist wel aan de kant van het afvalwater door hergebruik van grondstoffen en minder energieverbruik.

Hoeven we dan niet meer samen te werken? Juist wel, maar in inhoudelijk logische verbanden en dat levert meer op. De afvalwaterzuiveraars en drinkwaterbereiders hebben veel gemeen: beide zijn bezig met het verwijderen van stoffen uit water en het verwerken van de restproducten en beide doen dat in een fabriek met de cultuur van mensen die binnen een hek werken. Ik vind het geweldig om de ontwikkelingen te zien op het gebied van membranen, algen en klonterende en anaerobe bacteriën. Dit kan doordat waterschappen en drinkwaterbedrijven in innovatie mogen investeren en risico's mogen lopen én door de samenwerking tussen deze opdrachtgevers, technologiebedrijven en kennisinstellingen.

De gemeenschappelijkheid van de distributeurs van drinkwater, gas en elektriciteit en de ophalers van afgedankte stoffen en schoon water is het transporteren van materialen door de openbare ruimte. Hun cultuur wordt bepaald door het dagelijks contact met bewoners, klanten, bedrijfseigenaren, kortom niet-professionals. De aandacht gaat vooral naar het beheren van de infrastructuur. Dat kost het meeste geld en is het meest kwetsbaar. Risicomanagement is het gemeenschappelijke leerpunt en dat vereist, naast het methodisch nadenken over de aard van de risico's en de acceptatiegraad, grote databases van faalsituaties die beheerders met elkaar opbouwen. Andere verbeteringen zijn er bijvoorbeeld bij de afstemming van het werken in de grond en camera-inspectie die niet alleen meer bij riolering, maar ook bij drinkwaterleidingen wordt toegepast.

De Visitatiecommissie heeft met haar nadruk op kostenbesparing helaas de kans laten liggen om aan te geven wat regionale samenwerking wel en niet oplevert. Directe financiële voordelen, bijvoorbeeld door schaalvoordelen of organisatieverandering, worden nog te vaak overschat. De regionale samenwerkingen vind ik vooral van belang vanwege de kennisdeling. Bovendien acht ik het bereiken van de doelen van het Bestuursakkoord kansrijk door de bestuurlijke inbedding. Bestuurlijk is de opdracht om de norm als doel los te laten en de werkelijke maatschappelijke doelen en de daarbij passende, doelmatige maatregelen gezamenlijk te doordenken. Ook legitimeren de bestuurders het delen van kennis en van mensen.

Het oordeel van de Visitatiecommissie is een krachtige aansporing om op de ingeslagen weg door te gaan. Her en der hoor ik twijfel of de ambities gehaald zullen worden. De bemanning  van de regionale schepen en de (Haagse) stuurlui aan de wal houd ik daartoe de paradox van samenwerking voor: Samenwerken doe je zelf.

Hugo Gastkemper


Over RIONED



U Bezocht Onlangs


GEEF UW SUGGESTIE