Bij doelmatig samenwerken gaat inhoud vóór vorm

'Begin bij de inhoud en bepaal dan de vorm.' Die belangrijke les kwam in veel presentaties naar voren tijdens het symposium ‘Samenwerken in de praktijk: Regionale uitwerking afvalwaterketen’ op 29 september. Hier wisselden waterschappen en gemeenten praktijkervaringen met elkaar uit. Een verslag.

Wil je samenwerken, dan is de strategie van randvoorwaarden bepalen, inhoud bespreken en vorm vastleggen een heel verstandige lijn’, zei Huub Keijzers, oud-directeur Stadsbeheer van Weert. ‘En bij samenwerking komen altijd organisatievraagstukken kijken. Daar heb je dus het management bij nodig, want dat is belangrijk voor het proces. Ik denk dat we daar in Limburg best een goede vorm voor hebben gevonden.’ Om tot een gezamenlijk afvalwaterplan te komen, heeft een waterambassadeur eerst draagvlak gecreëerd bij beleidsmedewerkers in de regio. Daarna was de vraag: hoe is zo'n plan ook bestuurlijk voor elkaar te krijgen? Het duurde even voordat de directeuren bij elkaar aan tafel zaten. Keijzers: ‘Maar toen waren we binnen vijf minuten klaar met het probleem en is besloten om te komen tot een afvalwaterplan dat ons bindt. Want als er zo veel kansen zijn, laten we die niet liggen. Uiteindelijk willen we bestuurders, uitvoerders en ambtenaren op een goede manier onder één noemer brengen.' Keijzers onderscheidde drie processtappen:

  1. Formuleren basisvoorwaarden samenwerking.
  2. Organiseren inhoud en programma.
  3. Organiseren permanente samenwerking.

Gluren bij de buren

We moeten anders denken en het dan ook anders doen’, vond Jarno de Jonge van Waterschap de Dommel. Hij liet zien dat grote besparingen mogelijk zijn door afvalwater als bron van energie, nutriënten en water te zien. Ook ‘gluren bij de buren’ is een goede manier om door samenwerking voordeel te halen. Maar er zijn niet alleen financiële redenen om samen te werken, zo stelde Aad Oomens van Grontmij. Om de personele bezetting minder kwetsbaar te maken, is samenwerken noodzakelijk. Dat zal eerst op operationeel gebied en bij aanvullende taken gebeuren, zoals inning van heffingen. Daarnaast is het belangrijk gezamenlijk een beeld te hebben van wat er moet gebeuren. Dat betekent ook dat je beleidsmatig samen optrekt. 'Hoe je dat doet?', vroeg Oomens. 'Stapje voor stapje en op vrijwillige basis. En eerst vanuit de inhoud. Daarna kun je bepalen welke vorm je aan de samenwerking geeft.'

Meten en monitoren

Om in de afvalwaterketen doelmatig te zijn, moet je weten wat je écht moet doen. Dat betekent: meten en monitoren. Het Platform Water in het waterschapsgebied Vallei & Eem is in dat opzicht in een stadium van ‘ontluikende samenwerking’. Jan Wisse (Waterschap Vallei & Eem) en Harry Post (gemeente Wageningen) vertelden daar gezamenlijk over. Ze willen een impuls geven om de samenwerking een stap verder te brengen. Onder meer door hiervoor een doordacht meet- en monitoringssysteem en een beheerorganisatie te realiseren. Post: ‘Ik vind het vooral ook erg leuk om te zien dat het project ‘Meten en Monitoren’ veel energie heeft losgemaakt voor het vervolg.’

Mogelijkheden drinkwaterbedrijf

In de totale waterketen speelt ook het drinkwaterbedrijf een rol. Peter Salverda van Vitens ging in op de (potentiële) samenwerking tussen drinkwaterbedrijf en gemeenten/waterschappen. Met name op het gebied van beheertaken, het uitwisselen van ervaringen en 'asset management' liggen nog veel kansen. 'Ook hier moeten we kijken hoe we met een goede afstemming maximaal effect sorteren', zei Salverda. 'Het zijn tenslotte maatschappelijke investeringen.'

Regio bepaalt inzet kenniscoach

Samenwerken betekent ook meestal het anders inrichten van de werkprocessen. 'Een frisse blik van de kenniscoach kan dan verhelderend werken', aldus directeur Hugo Gastkemper van Stichting RIONED. Een kenniscoach kan bijvoorbeeld bestuur, management en beleidsvormers verbinden en eraan meewerken dat de doelen van het Bestuursakkoord Water worden gehaald. Gastkemper: 'Belangrijk is dat de regio de behoefte en inzet van de kenniscoach bepaalt.'

Doelmatig denken

Belangrijk onderdeel van het Bestuursakkoord Water is de besparing in de totale afvalwaterketen. 'Als we op deze voet doorgaan, zit in 2020 ongeveer 60% van de rioolheffing in de investeringen', stelde Rob Hermans van Stichting RIONED. 'Hoe kan de gemeente verstandig besparen?', vroeg Hermans. 'Niet door de afschrijvingstermijn te verlengen en te onttrekken aan reserves, maar door lagere beheerkosten en minder te investeren.' Dat vergt een andere denkrichting: niet vanuit normen en regels, maar vanuit kosteneffectiviteit en maatschappelijk nut. Beoordeel je geplande investeringen daarop, dan kan de rioolheffing 'minder meer' worden. Hermans: 'Het denken over de waterketen in termen van 'wat is écht nodig om kosteneffectief te werken' vraagt om samenwerken en een open houding. Zo kun je bedenken wat je werkelijk moet doen.' (Zie ook het artikel Doelmatig waterbeheer: 25% minder rioolinvesteringen in RIONEDnieuws van september. Presentaties

Direct contact t     0318 631111
f     0318 633337
e     info@rioned.org
Postadres Stichting RIONED
Postbus 133
6710 BC Ede
Bezoekadres Galvanistraat 1
6716 AE Ede
Routebeschrijving »
Administratieve gegevens IBAN: NL85ABNA0553259288
BTW: NL 00.90.39.995.B.01
KVK: 41154304
Stichting RIONED | Postbus 133 | 6710 BC Ede | t +31 (0) 318 631 111 | f +31 (0) 318 633 337 | e info@rioned.org