De kwaliteit van oppervlaktewater in steden of dorpen bestaat uit veel maar vaak wel samenhangende aspecten. Allereerst is er uiteraard de samenhang tussen kwantiteit, kwaliteit en de gebruikswaarde van het water. Het water in de gebouwde omgeving kan vele functies vervullen en meerdere waarden aan zijn omgeving toevoegen. Voor het vervullen van de gewenste functies en voor de beleving van de potentiële meerwaarde van een oppervlaktewater dient deze aan specifieke eisen te voldoen.
Meestal dient u dan breder te kijken dan alleen de chemische samenstelling van het water. Het totaal van de inrichting van een waterpartij met de oevers en de stedenbouwkundige inpassing van water, groen, gebouwen en infrastructuur in samenhang moeten ook bijdragen aan de juiste voorwaarden voor de gewenste kwaliteit.
Water in de bebouwde ruimte heeft meerdere functies. Gedacht kan worden aan:
Vanuit de functies kunnen eisen gesteld worden aan de inrichting, aan het kwantitatief functioneren en de fysisch-chemische kwaliteit van het betreffende oppervlaktewater.
Van belang is dat het water voldoende omvang heeft. Een robuuste waterpartij met voldoende diepgang biedt betere randvoorwaarden voor een stabiele waterkwaliteit en gradienten voor een rijke ecologie. In de Rijkswaterstaat publicatie Effectiviteit herstel- en inrichtingsmaatregelen voor KRW en Natura 2000; Wat ecologische monitoring ons heeft geleerd. (WD rapport 2008.040) staan tien tips voor inrichting en monitoring.
Vanuit de Europese Kaderrichtlijn water (KRW) zijn in het Besluit Kwaliteitseisen en Monitoring Water (BKMW) eisen gesteld waaraan de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater in Nederland in beginsel moet voldoen. De door de richtlijnen vereiste kwaliteit is de zogenaamde goede watertoestand, die eind 2015 moet zijn gehaald.
Voor het beoordelen van het hydraulisch functioneren van stadswater kan de watertoets dienen als leidraad. De stedelijke wateropgave zoals opgenomen in het nationaal bestuursakkoord water vindt u in de publicatie Stedelijke Wateropgave, vergelijking normen voor water op straat en inundatie (2006).
Voor de waterkwaliteit is het van belang dat het water regelmatig wordt doorgespoeld met bijvoorbeeld afgekoppeld regenwater. Uit de RIONEDreeks 13 Oppervlaktewaterkwaliteit: wat zijn relevante emissies? (2009) blijkt dat vijvers flink worden belast door voeren en onlasting van watervogels en honden. Een robuuste omvang en doorspoeling kunnen dan het verschil maken tussen groene soep of een aantrekkelijke waterpartij.