Afkoppelen is een tè ruim begrip om in een scherpe definitie te vatten. Afkoppelen staat voor scheiding van regenwaterafvoer en vuilwaterafvoer. Maar dan wel op een doordachte wijze zodat een duurzaam watersysteem ontstaat. Daarbij houdt u rekening met:
Kortom, afkoppelen is meer dan gescheiden afvoer van hemelwater.
Technisch gezien kan afkoppelen op verschillende manieren gestalte krijgen. De kringloop van het regenwater volgend zijn de sleutelbegrippen voor de verwerking van hemelwater:
Deze voorkeursvolgorde van behandeling is afgeleid van de in het vastafvalbeleid bekende 'ladder van Lansink'. Voor water zouden we kunnen spreken van de 'regenladder'.
Beginnend bij de bron is afvoer van regenwater te voorkomen door verhard oppervlak te minimaliseren en doorlatend uit te voeren. Ook kunt u regenwater, dicht bij waar het valt, vasthouden in bijvoorbeeld een vegetatiedak of regenton. Op perceelsniveau kan regenwater worden geborgen voor hergebruik. Bijvoorbeeld om het toilet te spoelen. Zo voorkomt u problemen met piekafvoeren.
Verontreiniging van hemelwater door afspoeling en uitloging van bouwmaterialen beperkt het hergebruik of de toepassing voor de lokale waterhuishouding. Afkoppelen is dan ook gebaat bij een afgewogen keuze van toe te passen materialen. Daarnaast kan preventief beleid worden ingezet ter voorkoming van autowassen, regulering van honden uitlaten, of van onkruid- en gladheidbestrijding.
Eventueel toch nog aanwezige verontreinigingen in afstromend regenwater kunt u bijvoorbeeld via een bodempassage afvangen alvorens het water weer in het milieu wordt gebracht. Infiltratie via een voorziening zoals een wadi reinigt het hemelwater en vlakt afvoerpieken af.
Beleidsmatig vraagt afkoppelen om integratie van waterhuishouding, ruimtelijke ordening en milieu. Zo krijgt afkoppelen de beste kansen als water de onderlegger voor de ruimtelijke ordening vormt. Dan kan optimaal worden ingespeeld op de opgaven voor het waterbeleid voor de 21e eeuw zoals vastgelegd in het Nationaal Bestuursakkoord Water.
Het realiseren van een duurzaam watersysteem op korte termijn kan hoge kosten met zich meebrengen. Goede afstemming van beleidsvelden en meeliften van afkoppelen bij stadvernieuwing of rioolrenovatie verminderen de meerkosten. Afkoppelen in bestaand stedelijk gebied is een proces dat tientallen jaren kan omvatten. Dit vereist een lange termijn visie zodat kansen kunnen worden benut als deze zich aandienen.
Instrumenten zoals de watertoets en een afkoppelkansenkaart kunnen de lange termijn visie concretiseren voor de projecten op de korte termijn.