(laatst gewijzigd: 23 augustus 2012)
Dit thema gaat over extreme buien in stedelijk gebied en hoe u hiermee kunt omgaan. U krijgt achtergrondinformatie over de klimaatontwikkeling in ons land, wat die betekent voor de riolering(szorg) en de visie van Stichting RIONED hierop. Verder vindt u een toelichting op de normering van water op straat en hoe de Leidraadmodule C2150 Water op straat u kan helpen met wateroverlast om te gaan. Ook is er aandacht voor de gemeentelijke zorgplicht voor hemelwater en jurisprudentie daarover. Tot slot vindt u interessante cijfers en voorbeelden van wateroverlast in de praktijk. (Informatie over (problemen met) grondwater vindt u in het thema Grondwateroverlast.)
Het KNMI verwacht dat extremen in uurneerslag meer toenemen dan die van de dagneerslag. Het instituut voorziet voor extreme buien een intensiteitstoename van 14% per graad. Dit betekent dat de kans op een neerslagextreem sneller toeneemt dan gedacht. De kans op een bui met 20 mm of meer verdubbelt. Lees verder
In mei 2006 publiceerde het KNMI een heldere, beknopte uitgave van de nieuwe klimaatscenario's: Klimaat in de 21e eeuw; vier scenario's voor Nederland. In juli 2009 heeft het instituut deze scenario's aangevuld met de verwachting dat we voor temperatuur, neerslag en zomerse buien rekening moeten houden met de extremere scenario's. Het volledige rapport vindt u hier: Klimaatverandering in Nederland; aanvullingen op de KNMI '06 scenario's.
In augustus 2009 plaatste NRC Handelsblad een ingezonden brief van Stichting RIONED over klimaatbestendige maatregelen naar aanleiding van de KNMI-scenario's. Lees hier een korte interpretatie van deze scenario's, gericht op de toename van de maatgevende neerslag voor de bebouwde omgeving.
In opdracht van het Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling (RIZA) is een verkennende studie gedaan naar een strategie om op klimaatontwikkeling te anticiperen. In deze studie is het Wateroverlastlandschap gepresenteerd als een instrument om de locaties en mogelijke oorzaken van wateroverlast beter in beeld te brengen. Dit dient als basis voor het treffen van maatregelen. Het samenvattende artikel met de resultaten van dit onderzoek leest u hier: Klimaatontwikkeling en Riolering: Strategie maatregelen (Vakblad Riolering, katern Stedelijk Watermanagement, januari 2006).
Het KNMI werkt aan nieuwe klimaatscenario’s die de huidige KNMI'06-scenario’s in de herfst van 2013 zullen vervangen. Bij de totstandkoming ervan spelen de wensen van de gebruikers een belangrijke rol. Hoe verloopt het proces en wat kunnen we van de nieuwe klimaatscenario's verwachten? Lees Artikel
Klimaatverandering leidt tot toename van hevige buien en daardoor vaker water op straat. Water op straat is hinderlijk maar pas een echt probleem als water in gebouwen stroomt, doorgaande wegen blokkeert of uit het riool stroomt. Om dergelijke regenwateroverlast te voorkomen, zijn bovengrondse berging en afvoer van regenwater soms onvermijdelijk. Water op straat is dus ook een oplossing, mits u dit in goede banen leidt. Gemeenten moeten de openbare ruimte zó inrichten dat zij op een veilige manier tijdelijk meer water bovengronds kunnen bergen. In Klimaatverandering, hevige buien en riolering geeft Stichting RIONED haar visie op het probleem, de maatregelen en de aanpak van regenwateroverlast. Het persbericht biedt een samenvatting.
Stichting RIONED heeft de visie gestuurd naar overheden en organisaties die te maken hebben met regenwateroverlast of de inrichting van de openbare ruimte. De regering onderschrijft de mogelijkheid om de openbare ruimte te benutten voor de afvoer van regenwater. Zij doet dit in antwoord op schriftelijke vragen van de Tweede Kamer over deze RIONEDvisie.
Voor de normering van water op straat bij overbelasting van de riolering en bij inundatie bij overbelasting van het watersysteem worden twee verschillende benaderingen gehanteerd. Beide normen zijn uitgedrukt in een kans op herhaling in de tijd. Voor water op straat T=2 jaar en voor inundatie T=100 jaar. Om duidelijkheid te bieden en onnodige discussies te voorkomen, heeft Stichting RIONED de publicatie Vergelijking normen water op straat en inundatie uitgebracht.
Het arrest van de rechtbank Middelburg (zaak Kapelle) laat zien dat de gemeentelijke zorgplicht verder reikt dande toetsing van water op straat door een modelberekening met bui 08 (Leidraad riolering, module C2100). De rioleringsbeheerder moet verder kijken dan het functioneren van zijn systeem bij een belasting met een herhalingstijd van twee jaar en anticiperen op de effecten van extremere neerslag. Lees artikel RIONEDnieuws.
Module C2150 van de Leidraad riolering geeft een duidelijk kader om beter onderscheid te kunnen maken tussen normale en extreme omstandigheden. De module biedt een systematiek waarmee u de zwakke punten in uw systeem achterhaalt en bij nieuwbouw voorkomt. Ook krijgt u handreikingen om wateroverlast structureel te benaderen en om te gaan met onzekerheden, onder meer door flexibiliteit in te brengen bij het ontwerp van voorzieningen. Download hier de module.
De grondeigenaar is in eerste instantie verantwoordelijk voor de verwerking van regenwater op eigen terrein. Dit geldt voor particulieren en voor de gemeente als eigenaar van de openbare ruimte. Uw gemeente hoeft regenwater van burgers en bedrijven dus niet meer in te zamelen, tenzij het niet redelijk is om dat van bepaalde (groepen) burgers te vragen. In de praktijk blijven bestaande situaties gehandhaafd tot de gemeente anders beslist. Er is geen wettelijke afkoppelplicht. Uw gemeente bepaalt hoe zij het hemelwater inzamelt, rekening houdend met de lokale omstandigheden. (Informatie over afkoppelen vindt u in het thema Afkoppelen.)
De voorzieningenrechter in Middelburg spreekt uit dat de gemeente Kapelle – mede gelet op de zorgplicht voor hemelwater –maatregelen moet nemen, omdat bij hevige regen hemelwater in een woning loopt en schade veroorzaakt. De rechter oordeelt dat "de capaciteit van door de gemeente aangebrachte riolering bij hevige regenval onvoldoende is en dat bovendien het straatprofiel van de Wilhelminastraat zodanig is dat ten gevolge daarvan het water op straat nauwelijks geborgen kan worden waardoor [eiser] vanwege de lage ligging van zijn perceel en woning wateroverlast ondervindt. Hiermee is naar het oordeel van de voorzieningenrechter voorshands komen vast te staan dat de gemeente niet aan de in voornoemde wetsbepalingen neergelegde zorgplicht heeft voldaan. De gemeente dient er immers zorg voor te dragen dat het hemelwater doelmatig wordt ingezameld.
De gemeente doet een beroep op artikel 5:38 BW. Dit artikel bepaalt dat lagere erven het water ontvangen dat van hoger gelegen erven van nature afloopt. Dit artikel vindt naar het oordeel van de voorzieningenrechter geen toepassing aangezien uit het rapport van Haskoning blijkt dat de wateroverlast voor een groot deel het gevolg is van het door de gemeente aangebrachte straatprofiel. [eiser] is dan ook niet zonder meer gehouden tot het bergen van het water ex artikel 5:38 BW."
De volledige uitspraak vindt u op www.rechtspraak.nl/ljn.asp?ljn=BI7438.
Suggesties, verbeteringen, aanvullingen en opmerkingen voor dit dossier zijn welkom. Stuur een bericht naar Harry van Luijtelaar via info@rioned.org.